Wijn met geschiedenis - wereldgeschiedenis en onderzoekende geest
←
→
Transkription von Seiteninhalten
Wenn Ihr Browser die Seite nicht korrekt rendert, bitte, lesen Sie den Inhalt der Seite unten
Vakantiecatalogus 2017
i m a m R h e in
Ingelh e
v a n d e r o d e
De s t a d e n i s
e t g e s c h i e d
w i j n m c u ltuur,
v a n w ij n e geest
In de sporen n is en ond e r z o e ke n d
e s c h ie d e
wereldg
INGELHEIM, DE STAD VAN DE RODE WIJN
In de wereldgeschiedenis-League van de middeleeuwen speelde Ingelheim
in een ploeg met Worms en Mainz. De roem van het machtscentrum
verbleekte, tot in 1885 Albert Boehringer de grondsteen voor
het Ingelheim van de nieuwe tijd legde: onderzoekende geest, wijncultuur
en geschiedenis fascineren bezoekers van over de hele wereld tot op vandaag.
op de
e wijngaard
Zicht over d
lheim
in Ober-Inge
Burgkirche
2
De keizerpalts - Heidesheimer Tor
Havenhoofd Frei-Weinheim Uffhubtor in Ober-Ingelheim Typische wijnboerderij (Winzerhof)
Welkom in Ingelheim am Rhein,
een overzicht.
Vier poorten, drie stadhuizen en Groepsrondleidingen .................... 22
een harttransplantatie ....................04
Vakantieaanbiedingen .................. 26
De keizerpalts van Karel de Grote
en andere heerschappijen ..............06 Ingelheim in cijfers ........................ 28 WIJ ZIJN ER VOOR U
Neue Mitte – lievelingsstad Wijnboeren & wijnhuizen ............ 30
op het tweede gezicht .................... 08
» Wij organiseren uw bezoek van
Eten & drinken ...............................34
Rood. Wijn. Belevenis ...................10 tips voor een uitstapje tot bemiddeling
bij kamerverhuur. Of het nu gaat om
Sterrenclassificering ...................... 37
Wandelen – ticketverkoop, groepsbegeleiding,
Leuke tips! .....................................12 Accommodaties ............................. 38 rondleiding, fietstocht, wandelweekend
of een compleet programma inclusief
Fietsen. Rijn. Wijnstokken ........... 14 Colofon ........................................... 41 wijnproeverij – wij staan van harte voor
u klaar.
Trefpunt water – Stadskaart........................................ 42
een waar genoegen ........................ 16 Toeristeninformatie Ingelheim:
Telefoon: +49 (0) 6132 782-216 en 782-225
Vergaderen & vieren
in nieuwe dimensies ...................... 18 touristinformation@ingelheim.de
Bezoekerscentrum in het
Bedrijfsleven – Levendige
onderzoekersgeest ......................... 20 museum bij de keizerlijke palts
Telefoon: +49 (0) 6132 714701
info-museum@ingelheim.de
Het interieur van de Burgkirche in Ober-Ingelheim Remigiuskirche met Sebastian Münster
or het
d e fo n te infiguren vo
oor sta a n Stad van
Daarvraadhuis in Ober-Ingelheim:rsen.
oude de ke
ijn , va n d e asperges en
de w
VIER POORTEN, DRIE STADHUIZEN
EN EEN HARTTRANSPLANTATIE
De Karolingische periode maakte Ingelheim tot een topbestemming
van de middeleeuwen. Deze aantrekkingskracht is tot op vandaag merkbaar.
Overigens: Ingelheim behoort tot de wijnbelevenisregio Rheinhessen.
De grootste wijnbouwregio van Duitsland vierde in 2016
zijn 200ste verjaardag.
4
Iedereen is welkom, het maakt niet uit
of u op zoek bent naar geschiedenis, cultuur,
ontspanning of gezelligheid.
Nieder-Ingelheim: oud, nieuw hart
Bij de stichting van de stad op
01.04.1939 en tot 1986 was dit het
kloppende hart, toen werd het Alte
Rathaus van Nieder-Ingelheim –
direct naast de keizerpalts – afgelost Ohrenbrücker Tor in Ober-Ingelheim
en omgebouwd tot locatie voor
spraakmakende tentoonstellingen. À propos hart: Ook onze trouwkamer
Met de internationale dagen zorgt aan de Heidesheimer Tor, een
Boehringer Ingelheim hier in gedeeltelijk gereconstrueerde palts
2018 weer voor cultuurgenot van van de Staufers, is cultuur.
Fontein in Großwinternheim
wereldformaat. De Emil-Nolde-
tentoonstelling van dit jaar vindt Ober-Ingelheim: wijn en steen
Pfarrkirche, bijgenaamd Selztaldom,
van 30.04.-09.07.2017 bij wijze
Een heel stuk hoger, in de omdat de neoromaanse zaal zo
van uitzondering in het Museum
ansichtkaartidylle van het Selztal, imposant in het landschap staat.
Wiesbaden plaats, omdat het oude
ligt Ober-Ingelheim met het derde
stadhuis van Nieder-Ingelheim
stadhuis van Ingelheim. Ober- Frei-Weinheim: eeuwige haven
omgebouwd wordt. Met de bouw
Ingelheim kwam pas in beeld na de
van het nieuwe stadhuis kreeg het Wie hier met de veerpont aankomt,
ondergang van de keizerlijke palts
nieuwe centrum tegelijk het hart die wandelt in de sporen van Karel:
in de late middeleeuwen. Van ooit
geïmplanteerd. Daar slaat het tot Karel de Grote betrad van hier
16 poorten en zeven torens zijn
op vandaag. uit voor het eerst de grond van
de Uffhubtor, de Stiegelgässer
Ingelheim. Naast de vernieuwde
Tor, de Ohrenbrücker Tor en de
havenpromenade drukt de Gustav-
Malakoffturm het best bewaard
Adolf kerk zijn stempel op het
gebleven. Ook voor selfies geschikt:
H stadsbeeld.
HISTORISC
de Burgkirche met toegankelijke
INGELHEIM weergang, het Seufzerpfad en de
TOP 10
MUST-SEE herenhuizen.
Historische rondgang
1. Keizerlijke palts
(zie volgende pagina)
2. Gouden munt van Karel
Voor iedere stadswijk
de Gtrote is er een boekje,
3. Skinner orgel dat u door de Oude raadhuis in Nieder-Ingelheim
4. Burgkirche met weergang spannendste hoeken
5. Marktplaats Ober-Ingelheim van de stadsgeschiedenis Sporkenheim: voormalig
6. Bismarckturm pelgrimsoord
van de nieuwe tijd leidt.
7. Oude wijnkelder
8. Poorten en torens De kleinste stadswijk diende in
9. Selztaldom vroegere tijden als rustplaats voor
Großwinternheim: oude adel
10. Sebastian-Münster- Karels bedevaarten naar Aken.
monument De jongste stadswijk van Ingelheim Vandaag de dag kan men langs de
was het woongebied van de rijken oude kern van de nederzetting lopen,
en misschien ook schoonheden, die om overblijfselen van het klooster,
hier vanaf de 12de eeuw in statige de tiendschuur en een romaanse
herenboerderijen woonden. Onze kapel te bekijken. Dé business van
wandeltochten gaan daar gedeeltelijk Sporkenheim is echter de asperge-
langs, net als langs de evangelische en fruitteelt.
DE KEIZERLIJKE PALTS
VAN KAREL DE GROTE EN
ANDERE HEERSCHAPPIJEN
Waar vandaag onderzoekende geest en wijncultuur het leven bepalen,
werd ooit wereldgeschiedenis geschreven. Tot in de 14de eeuw was
Ingelheim verblijfplaats en regeringszetel van keizers en koningen.
Beste omstandigheden voor een sporenzoektocht op grond van Ingelheim.
an de
e rd e zu ilengalerij a (Exedra)
Gereconst
ru e
g ro ot h a lve cirkelbouw
van d e
binnenzijde s in Nieder-Inge
lheim
iz e rp a lt
van de ke
6
Bij ons wordt elke
dag in het verleden
gegraven en worden
nieuwe dingen ontdekt.
Drang om te ontdekken en s.
Bezoekerscentrum en li jk e palt
verbeelding komen van pas bij de museum bij de keizerlijke palts keiz e r
s.
» De ige verte
verovering van de keizerlijke palts. e in d h e t
On en
ij s chrijv e
W 00. D n
hede
Prachtig gebouwde keizerlijke palts Het goud van de keizer jaar 8 erkzaam van
Wij van Ingelheim kennen geen De grootste sensatie van Ingelheim
» 1 uur tijd?
a a n
w
bouw paleizen
d e
make
n
Naar het museum lh e im
contactvrees van en integreren weegt 4,18 gram en heeft een Inge ingen.
bij de keizerlijke palts! r he
vorde r twijfel t
eeuwenoude schatten naadloos in diameter van 19,5 mm. De enige Schatten bewonderen, Z o n d e t e
o b
place ijk.«
ons huidige stadsbeeld. bestaande gouden munt (Solidus) video's bekijken, best r
t hele
met de afbeelding van Karel de bij de koffie tips met in he
Grote met keizerlijke mantel en belevenissen krijgen.
Bewaren en vernieuwen lauwerkrans werd pas in 1996 bij » TIP: Coupon op de
zijn bij ons twee kanten opgravingen in de Ottonenstraße laatste pagina uitknippen
gevonden. Uit de Karolingische en gratis gps-eGuide in het
van dezelfde medaille.
periode waren museum bij de keizerlijke
eerder uitsluitend palts lenen!
De belangrijkste momenten van zilveren munten
de geschiedenis speelden zich in bekend, slechts Uit zijn aantekeningen blijkt dat hij
Nieder-Ingelheim af: wanneer de weinigen laten de bekende rode wijn van Ingelheim
voeten travertin bestrating raken, de het portret van wilde proeven, maar ook die was op dat
oren naar een rondleiding door de de heerser zien. De boodschap is moment helemaal op. Goethe kwam
stad luisteren, staat men bovenop de duidelijk: alleen keizers mochten helaas 200 jaar te vroeg. Vandaag de
plattegrond van de keizerlijke palts gouden munten laten bedrukken. dag zou hij bij een glas Spätburgunder
van Karel de Grote. Zomaar. In het Toen men Karel de keizerskroon met onze middeleeuwse archeoloog
museum bij de keizerlijke palts rijzen op het hoofd drukte, was het West- Holger Grewe over het vak kunnen
meer dan 1000 jaar oude zuilen naast Romeinse Rijk opnieuw verrezen. In praten en zichzelf in de museumshop
multimediacomputers omhoog. het museum bij de keizerlijke palts met souvenirs van de keizerlijke palts
Rijksvergaderingen, rechtszaken, is een eigen gedeelte aan de Solidus ontdekken.
kroningsceremonies! Sensationeel! gewijd – spanning gegarandeerd!
Geen souvenir voor Goethe
U SOUVENIR
S
N
!
Tot de vroege toeristen van Ingelheim UITZOEKEN
behoorde ook Johann Wolfgang
von Goethe. Hij wilde in 1814 de De souvenirs van de keizerlijke
keizerlijke palts bezichtigen en was palts zoals etui, liniaal en
teleurgesteld over wat er van de Spätburgunder had Goethe
Aula regia op zijn reizen goed kunnen
Karolingische pracht over was.
gebruiken. Misschien ook
onze mooi keizerpaltspuzzel,
~ ~ ~ ~ ~ ~ displaycleaner, zakspiegel,
vanaf vanaf vanaf vanaf vanaf vanaf
500 785 920 1025 1100 1140 1488 1939 T-shirt, thee, kopjes ...
Vro Ka Ot Sa St Gr Ge Sti
e ge - b rel d tone lier aufer aaf v (»C boo cht
ing
mi ou e G
w v ro
n an osmrte S van
dd t I n g o e b
ele an e elh gra as de
eu d ek e im p t i
hia an M sta
we eiz d
n erl « ) ün
ijke ste
pa r
lts
e
Fontein op d
rt-Platz
e
Friedrich-Eb
NEUE MITTE –
LIEVELINGSSTAD
OP HET TWEEDE GEZICHT
Wie lang niet hier is geweest, zal – navigatie of niet –
in ieder geval in het centrum lichte oriëntatieproblemen krijgen.
De nieuwe markt wordt de centrale Hot Spot
en van de Sebastian-Münster-Platz klinken heel nieuwe geluiden.
Elders verkommeren de binnensteden, het centrum van Ingelheim bloeit echter op.
8
IJ SHOPPEN
STRESSVR
Y
O N D E R DA GS IN DE CIT
D
Winkels, boetieks, drogisterijen, bijzondere winkels,
brand stores: In Ingelheim vind men op meer dan
8.000 m² verkoopruimte alles wat men nodig heeft.
Na het winkelen lokken plaatselijke eetcafés, cafés,
wijnbars en chique restaurants meteen om de hoek.
U moet echt een paar zwoele vrije dagen in de zomer
voor uzelf reserveren, want bij „Donnerstags in der
City“ - klinkt de muziek!
» 10.08.-14.09.2017 Sundowner met wijn & beats
elke donderdagavond van 19-21 uur op de Sebastian-
Münster-Platz, toegang vrij!
» Verkoopzondagen 2017:
05.03. Vismarkt, 28.05. Aspergefeest,
24.09. Rodewijnfeest, 05.11. Lichterglanz
Winkelcentrum „Neue Mitte“, Sebastian-Münster-Platz
Ingelheim: stad geworden
Voor wie voor het eerst naar vrienden ontmoeten, met collega's mediatheek. Met leescafé,
Ingelheim komt, is de eigenlijke uit eten gaan. Links de cirkelvormige woonkamer, leestuin, studiecentrum,
sensatie – het Neue Mitte – een Kreisverwaltung, rechts het nieuwe kinderhoek, prentenboekbioscoop,
normale zaak. stadhuis. WLAN om te werken, consolespellen,
Behoorlijk nieuw, zeker. Natuurlijk luisterboeken en natuurlijk
gegroeid? Absoluut niet. Een Binnenkort klaar: de nieuwe markt echte boeken. Er heen gaan, u
stadscentrum in de oorspronkelijke verwonderen, blijven!
De bouw van onze nieuwe binnenstad
zin bestond een decennium geleden
aan de Binger Straße heeft zowel van
niet! Iedere stadswijk was voor 1939
burgers als gasten het een en ander WEKELIJKSE MARKT
een onafhankelijke gemeente, had een
gevraagd. Nu is de nieuwe markt
centrum met marktplaats, kerktoren, FRIS. LOKAAL. LEKKER
een moderne marktplaats voor het
begraafplaats. Nieder-Ingelheim
stadsleven. Hij wordt geflankeerd
werd samen met Kaiserpfalz het
"Centrum", voelde echter nooit
door de cultuurhal kING (P. 12), die » Ook een stuk levenskunst:
in augustus wordt geopend, en de onze wekelijkse markten
zo. Tot nu toe! Begrijpelijk, dat wij
nieuwe mediatheek. Met antipasti, kaas, kruiden,
opnieuw verliefd op onze stad zijn?
zelf ingemaakte en natuurlijk
De nieuwe vers geoogste levensmiddelen
Hart van de stad op de juiste plek
mediatheek uit de regio, bijvoorbeeld bij
Het beste verkent men het zonsopgang gestoken asperge
stadscentrum vanuit het oosten, en dauwverse aardbeien.
ons antwoord op
over de oude Römerstraße
tussen Wackernheim en Bingen. lezen, leren » Sebastian-Münster-Platz
en spelen 4.0 woensdags 12-19 uur, zaterdags
De wijnbergen. De Rijn. Het
7-13 uur
vergezicht. Ha! Een paar rondjes
later, aan het station voorbij, staat
Adembenemend: de mediatheek
men in het Neue Mitte. Inclusief
goedkope parkeermogelijkheden De begroeide gevel, een lichte
en fietsenstalling bij het station architectuur en een fantastisch
voor eindeloos lang slenteren, concept wacht u in onze nieuwe
De hofhouding 2017/2018:
Tisch des Weines Rodewijnkoningin Cathrin II. Breitkopf, rodewijnprinsessen
aan het oude waterhuisje boven de Burgkirche Katharina Birk en Charlotte Wermann
Rood. Wijn. Belevenis
Aan Karel de Grote heeft Ingelheim veel te danken,
zelfs de passie voor rode wijn: Hij verordende de aanbouw
van Burgunder wijnranken. Het kwam, zoals het komen moest: het milde klimaat,
de vlijtige wijnboeren, de zuidzijde van de Rijn, het contrastprogramma ten
opzichte van de Rheingauer Riesling - Ingelheim is de stad van de rode wijn!
euwen:
e ti jd o n tm oet middele
Nieuw kirche en
st met Burg
Rodewijnfee
Rebenmeer
10Lievelingskleur rood: Spätburgunder,
Frühburgunder, Dornfelder, Portugieser...
Wij vieren wijncultuur in alle facetten.
Burgberg under Vibes
Talrijke ereprijzen, DLG- Tisch des Weines
17
EESTEN 20
Top-100-plaatsingen,
100 uur werk van het bosdistrict WIJNHUISF
onderscheidingen als
Emmerichshütte steken in dit 5 m
"officiële Berlinale Weine"
lange blad van 50 jaar oude Douglas 19.–21.05. Weingut Hamm
en van het WeinGuide
sparren. Favoriete plek voor 20
Gault-Millau getuigen 25.–28.05. Weingut J. Neus
picknickers met gezicht op het
wat de wijnboeren van 26.–28.05. Voorjaarswijnfeest
Selztal.
Ingelheim zoal kunnen. Bij de bij de Winzerkeller
zoektocht naar de persoonlijk
02.–05.06. Weingut Gräff-Schmitt
favoriete wijnboer let u eenvoudig Tijd om te lachen.
op het kwaliteitsmerk "Rheinhessen 03.–05.06. Weingut Schloss
Leven. Vieren. Morgen Westerhaus
ausgezeichnet" of proeft u zelf is er ook nog een dag.
bekroonde en regionale wijnen 09.–11.06. Weingut Wasem
in de wijnproeverijen, 16.–18.06. Weingut Dautermann
vinotheken en op
Jong.Wijnboer. 23.–25.06. Wgt. Arndt F. Werner
evenementen in
Ingelheim. Jonge wijnboeren uit Groß- 24.–25.06. Weingut Singer-Fischer
Bocksteinfest
winternheim staan als #weinguerillas
Bij ons te vieren: bekend om hun fantastische ideeën 30.06.- Weingut
Rodewijnfeest en evenementen, jonge wijnboeren 02.07. W. & J. Weitzel
van Ingelheim zetten de Burgberg 14.–16.07. Weingut Merl
Negen hele dagen lang wordt hier
under Vibes Moeten wij nog meer 21.–23.07. Weingut Bettenheimer
de wijn gehuldigd. In een decor om
zeggen? #seeyouthere
verliefd te worden – de Burgkirche 28.–30.07. Weingut Werner Menk
in Ober-Ingelheim. De rode en de witte, 29.–30.07. Weingut Ingrid Diels
Caroli Magni
ook als Sekt, Secco en druivensap.
06.08. Wgt. Lunkenheimer-Lager
Ons Top-Event voor het hele gezin. Onze wijnboeren
Zonsondergang in het
Inclusief pretpark, live muziek, kennen niet alleen Kirchenstück
culinaire toppers, nachtelijke nieuwe wijn, maar ook
11.–13.08. Weingut Huster
verlichting van de weergang, oude – oeroude zelfs: onze
koopzondag, afsluitend vuurwerk. Vinum Caroli Magni, een 25.–27.08. Burgberg under Vibes
De rodewijnkoningin en haar Spätburgunder naar de Het wijnfeest rondom de
Burgberg en Burgunder
hofhouding nemen ook de eer waar. Capitularien* van Karel de
Grote. Proberen!
*Juridische en economische regelgeving
voor de paltsen van Karel de Grote
Jonge nakomelingen van de wijnmakers: de wijnguerillas» WIJNKILOMETERS » WANDELROUTE WESTERBERG
Voor een spontaan rondje na bezoek aan de Burgkirche: Vanaf de Bismarcktoren gaat het relaxed langs de paarden-
2,4 km lange, bewegwijzerde wandelroute door de weiden , door boomgaarden, veeweiden en door bossen
wijnbergen met bijna alles wat er over de wijnbouwregio eenmaal rondom de Westerberg. Panoramafoto's te over!
Ingelheim te leren valt. Lengte: 6,7 km, eenvoudig.
TE
ANDELROU
REMIUM W
» P UR BISMAR
CKTURM
HIWWELTO
LEUKE TIPS!
Een Hiwweltour en meer dan een dozijn themawandelroutes
maken ons wandelgebied tot een hoogtepunt van genot.
12Wandelen in de sporen van Karel de Grote,
met cultuurgoed om te verkennen of puur natuur –
gewoon ontspannen en lopen tot aan de volgende horizon.
Bij het wandelen zoekt en vindt Kaiserpfalzwandelroute
iedereen iets anders: actie Vier molens, een poort, een rivier en
Kort: Wij starten met de voeten in het
en inspanning, nieuws of een Landgasthof maken de 3,9 km tot
Saalgebiet, waar het 1200 jaar geleden
jeugdherinneringen, landschap, een interessante natuurtrip. Langs de
gebeurde: Aula regia, weergang van
gemeenschap of meditatie. Hier Selz lopen wij in eerste instantie naar
Stauf, Heidesheimer Tor, Saalkirche.
stellen wij u onze lievelingsroutes voor. de Eulenmühle, waar men graag zou
Hoekige steegjes leiden langs de
blijven, zo mooi is de Landgasthof.
verdedigingstoren Bolander door de
De sterken onder ons gaan door naar
Zuckerbäckertor in de Wingerte en
Actie of meditatie, de Mainzer Berg op. Bij de rustplaats
de Layenmühle in Ober-Ingelheim.
Natuur of cultuur – Voorbij de Stiegelgässer Tor gaat
Carolinenhöhe is de torenspits van de
wij bieden tochten het verder naar de Klostermühle
Burgkirche al te zien.
Engelthal. Nr. 4 is de Himmelsmühle,
voor elke smaak! Lang: Met of zonder de
die al 1370 in gebruik was.
opwarmetappe lopen wij van de
Start: Sportplatz Großwinternheim
Burgkirche omlaag naar de Uffhubtor
Eindpunt: Parkplatz Westerhausstraße
en weer omhoog, om over de
1 uur, licht
Hiwweltour Bismarckturm hoogtes van de Mainzer Berg naar
Großwinternheim te lopen. Daar
Woud, wijnbergen, weiden
suizen wij de steile weg naar
en vergezicht zijn kenmerkend
beneden langs de Selztaldom naar de Rheinauenerlebnispfad
voor het 10,3 km lange stuk
Sportplatz, wandelen door het Selztal
van de gecertificeerde Premium Perfect voor het hele gezin: met
de Westerberg op en leggen dan
wandelroute. Rheinhessen van zijn 13 infostations langs de wandelroute
trots de laatste meters terug naar de
mooiste kant - het ene hoogtepunt Jungau, toestelparcours voor elke
Burgkirche af. Volledige cultuurtoer
volgt het andere op: ligbanken met leeftijd - dat moet u uitproberen! –
wandeling!
panorama, Weinstube molen, 100 uitzichttoren, Auwald, Hochwasser-
Start/eindpunt: Kaiserpfalz,
Gulden Mühle, Tisch des Weines, Stelen. De grote rondweg scoort
Nieder-Ingelheim en/of Burgkirche
Geotop, salamandergaten – en dat met Rijn-Klause en ooievaarsweide.
Ober-Ingelheim; 1,15 resp. 3 uur,
zijn alleen de belangrijkste. Onze Lengte: 2,4 resp. 7,9 km
gemiddeld tot zwaar
favoriete wandelroute bij mooi weer!
Lengte: 4,5 resp. 12 km
Start/eindpunt: Bismarckturm
Wester-berg, 3,5 uur, gemiddeld
Mühlenweg
zwaar, stijging-/daling: 152 m
» SELZTALWEG
3,9 km lange rivierwandeling aan de Selz, die al in de
tijd van Karl de Grote geschiedenis schreef, in de 14de eeuw zelfs een
Historische wandelingen
politieke. Luistertip voor de smartphone: audiobestand "De Selz – een rivier
Waar woonde Albert Boehringer? komt weer tot leven"
Waar staat de Villa Padjarakan? Wat Start: Parkplatz Westerhausstraße, Doel: Sportplatz Großwinternheim
heeft het met de Monika-Kapelle
te maken? Hoekjes buiten de
toeristische paden ontdekken: voor
iedere stadswijk is er een boekje.
Lengte: 10 – 45 minuten
Start/eindpunt: Centra van de 5
stadswijken Nieder-Ingelheim,
Ober-Ingelheim, Großwinternheim,
Frei-Weinheim, Sporkenheim???
Na een ijskoffie in de zomertuin
gaat het verder naar de Yacht-Club. Vlak stuk van de Hiwwel-route van Bingen naar Mainz
FIETSEN. RIJN. WIJNSTOKKEN
Ingelheim is nu de fietsvriendelijkste stad
in Rheinland-Pfalz. En de regenarmste stad van Duitsland,
heeft de Duitse weerdienst in 2015 vastgesteld.
Ideaal voor sporters en recreatiefietsers.
stad
e le e f d e fi e tsvriendelijke uzelf
B rm
tszadel en vo
vanaf het fie
een beeld.
14Vanaf het fietszadel laten zich highlights,
city en omgeving het mooist veroveren –
met spierkracht of elektropower.
RONDOM DE E-BIKE
Onze mooiste » Rijn-fietspad
Kent u al onze
Vier bondslanden, 1.230 kilometer. Ons » Actieradius met elektropower
gedeelte van de Europese fietsroute:
fietsenstalling bij Een acculading is voldoende voor
bescheiden 32 km van het raadhuis
het station, de fiets- ongeveer 70 km bij 25 km/h. Compleet
in Mainz tot de Rhein-Nahe-Eck in laden duurt 3,5 uur, van halfvol tot vol
werkplaatsen met
Bingen. Geschikt voor gezinnen! 1,5 uur – perfect voor het
reparatiegereedschap of de
middageten of een rondje cultuur.
rustplaatsen met mooie uitzichten? » Rheinland-Pfalz-fietsroute
Nee? Maar dan wordt het tijd! Etappe 9, St. Goar – Bingen – » Tip: Begeleide fietstocht
Op het zadel, kom op, daar gaan we. Ingelheim – Mainz – 61 km.
Voor groepen met eigen fietsen of
» QuerRhein-fietstocht » Fruitroute leenfietsen – wij hebben de gids.
De Rheinhessen-Rijn-tocht als 45 km stad-land-rivier-tocht door Periode april tot september.
pakketreis of gewoon zo: veerpont wijn, bos & weide, tam en explosief Ingelheim met de fiets ervaren
naar Oestrich-Winkel, westwaarts tegelijkertijd. Fietstocht van vijf uur door
naar Rüdesheim, overtocht met Nieder-Ingelheim, Ober-Ingelheim,
Großwinternheim, Frei-Weinheim,
de pont naar Bingen en terug naar
Tip: met de fiets naar de Sporkenheim – met rustpauze, ca. 25
Ingelheim. Je "reinste" plezier! km, tot 15 deelnemers, groepsprijs
wijnproeverij en met de € 99 Duits, € 132 Eng. of Fr.
» Hiwwel-route Bingen-Mainz
verzameltaxi terug. Informatie + boeking:
De complete Hiwwel-route voert
over duizend heuvels en dat in totaal Comfortabeler gaat niet. via Toeristeninformatie Ingelheim,
164 km lang. Ons snoepje, etappe Telefoon: +49 (0) 6132 782-216
en 782-225
1, is grotendeels vlak, maar heeft Onze man voor het fietsen touristinformation@ingelheim.de
twee pittige twee beklimmingen! of: info-museum@ingelheim.de
De straten van Ingelheim zijn zijn
Vanaf Rhein-Nahe-Eck in Bingen
terrein: onze fietsspecialist Erich
aan de Rijn naar Ingelheim en in een
Dahlheimer. Met hem werden wij
groot boog langs onze historische
Fahrradfreundliche Gemeinde
bezienswaardigheden naar Mainz.
in 2010, kregen wij in 2014 de
43 km die een beetje conditie vragen.
Europese milieubeschermingsprijs
» Selztalradweg en de milieubeschermingsprijs van
Naar beneden met wind in de rug van de Landkreis Mainz-Bingen en
het bron in Orbis tot de rijnmonding ontvingen wij in 2015 de Duitse
– 68,2 km. Fahrradpreis. Zijn e-mailadres:
Leenfietsen
fahrradbeauftragter@ingelheim.de
HUUR
E-BIKE VER
» Online boeking E-Bikes:
Rheinhessen Touristik
» Gästehaus Stritter, telefoon: +49 (0) 6132 1772 www.rheinhessen.de/mit-dem-e-bike-unterwegs
Wilhelm-Leuschner-Str. 55, Ingelheim
» Gästehaus Dautermann, telefoon: +49 (0) 6132 1279 » Openbare laadstations
Unterer Schenkgarten 6, Ingelheim - Im Saal (Kaiserpfalzgebiet)
» Eulenmühle, telefoon: +49 (0) 6130 9400720 - Rheinstraße 248 (Frei-Weinheim, richting Hafenmole)
Großwinternheim - Brauhaus Goldener Engel, Ecke Neiser Str./Binger Str.
- Emmerichshütte Ingelheimer Wald, Daxheim
(zie ook advertenties van de gastheer P. 39)Hier treft men de vroege vogel
bij het joggen of hond uitlaten. Rheinauen: de weg tot doel maken
TREFPUNT WATER
Je rijnste genoegen
Weinheim.
S T A P JE : H AFENMOLE ke l in d e st adswijk Frei-
IT in
» TIP VOOleRkUbij de veerpont naar Oestrichid-Wlachende, racefietsers, joggers,
Favoriete p zittende, lu ook.
n a a n b id d e nde, biertuin te rs .. . e n a lle anderen
Voor zo , dierenuitla
d -i n -h a n d -wandelaars
han
16CHTEN
SCHEEPSTO
ARTEN
EN RONDVA
Personenschifffahrt Nikolay:
www.schifffahrt-nikolay.de
Tel. +49 (0) 6139 378
» Burchtentocht
Muziekvuurwerk bij het havenfeest op iedere donderdag in juli/augustus,
vertrek 10.55.Uhr Ingelheim,
terugkeer 17.15 uur Ingelheim.
» Volwassenen: € 20, kinderen: € 10
Eenmaal aan de Rijn ... schallala! » Rit naar de
kerstmarkt in Rüdesheim
Water, golven, wandelroutes woensdags in de advent
» Volwassenen: € 10, kinderen: € 5
Hessisch: Rheingau zouden een en ander over de rondweg van de Lücht Charterliner:
van het Havenhoofd langs de Rijnoever Charterliner GmbH
Alleen al de overtocht is zo ontzettend Familie van de Lücht
door weiden naar de uitzichttoren
mooi, dan leert u het cultuurland www.charterliner.de
met hun gefluit kunnen begeleiden. Tel. +49 (0) 6723 44 37
Rheingau kennen en liefhebben:
U kunt het beter zelf ontdekken. Met
Hessens grootste wijnstad Oestrich-
speelplaats, fitnessparcours, infotafels
» Scheepsrondvaarten
Winkel, Schloss Vollrads, Kloster rondom het eiland en natuurreservaat
en hoogwatermarkeringen. Marian-nenaue en de middelste
Eberbach, Schloss Johannisberg, de
Rheingau, 90 minuten ontspanning.
wijn-, sekt- en rozenstad Eltville,
Onderdompelen: Rheinwelle Iedere zon- en feestdag van 1 mei – 15
Rheingau-Musikfestival en Gourmet- oktober vanaf Ingelheim:
festival ... De volgende veerpont gaat Drie werelden onder een dak: in de 12.15 uur / 14.15 uur / 16.15 uur
overigens over 30 minuten. funwereld met de kleintjes glijden, in » Tip: in Ingelheim met de fiets
het sportbad laten zien, dat men ook opstappen en in Heidesheim
Ahoi: havenfeest weleens een duiksprong geleerd heeft uitstappen, om terug naar Ingelheim
en dan om te chillen naar de sauna. te rijden via de Rheinradweg.
Een sfeermix uit tachtiger jaren
nostalgie en huidige tijd – wij
www.rheinwelle.com
Ha! – meer dan » Volw: € 10, kinderen (4-14 jr.): € 5
een gewoon bad.
houden ervan! Met kraampjesmarkt,
schiettent, autoscooters, reuzenrad,
Live Acts en ter afronding goede
wijn in het idyllische wijndorp in de
» Tijd voor uitstapjes in de verdere omgeving?
4 hot-spots in de Rheingau: Kloster
Jong-au. Vuurwerk niet missen! Voor Eberbach WIESBADEN
de weg naar huis: Nachtbus nemen. Schloss
Vollrads
Noteren: Havenfeest 28-31.07.2017 KÖL
N
Schloss
Johannisberg
Niederwald- MAINZ
denkmal
Groen: wandelroute Jungau R HE
IN ELTVILLE
AM RHEIN
M A IN
Onze natuurspecialisten
– nachtegaal, wielewaal en specht – RÜDESHEIM
INGELHEIM
AM RHEIN
OP ONTDEKKINGSTOCHT!
» Rijn bij Ingelheim
Rheinhessen, Rijnveer, Rheinknie,
Rheinauen – meer Rijn gaat bijna niet.
Welke oversteek over de Rijn is mooier
– die naar Oestrich-Winkel of die over
de Rijn terug naar Ingelheim? Weten
wij natuurlijk allang. Al uitgeprobeerd?VERGADEREN & VIEREN
IN NIEUWE DIMENSIES
Ieder tijdperk heeft zijn feestdagtradities. Ging het 1200 jaar geleden
om rijksvergaderingen en ceremonies, zo vieren wij vandaag de dag kunstenaars,
kunst en cultuur en andere bijzondere gebeurtenissen.
» CULTUUR IS
De Ingelheimers hebben gestemd: Het ding heet kING! De naam staat voor het nieuwe cultuur- en
evenementencentrum, waarvan de architectuur het gezicht van de nieuwe markt van Ingelheim meebepaalt.
2000 m² oppervlak biedt ruimte voor 1.000 bezoekers. Vanaf 2017 vinden hier beurzen, tentoonstellingen, concerten,
uitvoeringen, comedy's, festivals en gala's plaats. De modernste techniek zorgt voor de beste akoestiek ever!
18EVENEMENTEN 2017
ENKELE HIGHLIGHTS *
05.03. » Verkoopzondag
met vismarkt
25.03. + Interculturele
10.06.+ rondleiding door de stad
16.09.+ telkens 14-16 uur vanaf
25.11. museum bij de keizerlijke
Chris de Burgh Amazing Shadows palts
31.03.- Ostermarkt
02.04. Oude markthal
Architectuur voor onze vitale stad 06.05.+ Begeleide Segway-tocht
08.07. www.gt-electronics.de
kING: it´s showtime! 20.05. Groot tijgerfeest
Tijgertuin Waldeck
Een unieke architectuur, best- en beurzen. In directe nabijheid: 26.05.- Voorjaarsfeest op
of-techniek, geweldige akoestiek station, parkeergarage, hotelbedden 28.05. Winzerkeller
- en dat midden in de stad! Vanaf evenals goede gelegenheden voor 28.05. » Verkoopzondag
augustus de nieuwste cultuur- en een goed afzakkertje. Op tijd kaarten Aspergefeest, halve
marathon
evenementenhal van Rheinhessen: reserveren, leg het nette kostuum
Podium vrij voor concerten en maar vast klaar! 16.06.- Eurofolk-festival
18.06. Bij de Burgkirche
cabaretvoorstellingen, theater, shows
Pauken! Trompetten! 23.06. Nacht van de kunst
François-Lachenal-Platz
Trommelgeroffel!
23.06. Chris de Burgh & Band
Open Air bij de Burgkirche
kING Opening 28.07.- Havenfeest
Augustus 2017 31.07. op de Jungau
26.08.- Volksfeest & dag van de
27.08. open deur van WBZ
en kING
Niet klagen, doen!
23.09. Soloconcert blokfluit
Zichzelf testen, talenten ontvouwen Karel van Steenhoven
ING en toekomst vormgeven, daarom 23.09.- Rodewijnfeest met ver-
UUR IS k
CULT draait het in het nieuwe 01.10. verkoopzondag
ATE
SAVE THE D opleidingscentrum WBZ tegenover en vlooienmarkt
de kING en het nieuwe stadhuis: 05.11. Verkoopzondag
26.08. Varieté "Lichterglanz"
hier zijn de volksuniversiteit,
27.08. Rheingau Musik muziekschool, de jeugdopleiding 01.12. Kerst verlichting
van de Bismarcktoren
Festival met jeugdkunstschool en de
Fridtjof-Nansen-Akademie voor 1./2./3./4. Adventsweekend
10.09. Dag van Kerstmarkten
politieke vorming gehuisvest. Dat
vrijwilligerswerk RL
leren ook leuk kan zijn, bewijzen
07. + Beurs: tentoonstellingen, schoolconcerten,
* Zie ook blokken links: Highlights
van de kING evenementen
08.10. "Wohin" workshops, schriftelijke cursussen,
Karel van Ste
04.11. Jürgen von der Lippe Europaorkestweken en vele concertzaal enhoven: g
WBZ, 23.09.17 de verjaarda
andere aanbiedingen. Bombays 10 ertuin
25.11. Amazing Shadows 20.05.17, tijg
Waldeck
26.11. Symfonieorkesten
Rhein-Main e.V.
06.01. Nieuwjaarsconcert
2018 Symfonieorkesten
Rhein-Main e.V.
19BEDRIJFSLEVEN:
LEVENDIGE ONDERZOEKERSGEEST
Het is opvallend hoeveel VIP's
onze stadje heeft gekend.
Beroemdste zoon van de stad was Sebastian Münster.
De basis voor de toekomst van Ingelheim
werd door Albert Boehringer gelegd.
ruikt
In g e lh e im : het logo geb
ringer e palts.
Boeh ntrale deel van de keizerlijk
het ce
20Scoort met actieve business development, goede infrastructuur en hoge levenskwaliteit: het economisch centrum
Ingelheim. Naast het wereldwijd opererende familiebedrijf Boehringer Ingelheim karakteriseren talrijke middelgrote
ondernemingen en ambachtelijke bedrijven de locatie.
Het klimaat van Ingelheim inspireert
de geest van de wetenschap tot op de dag van vandaag.
Sebastian Münster en het rector aan de universiteit in Bazel. in de stichtingen van Boehringer
blauwe briefje Beroemd werd Münster door zijn Ingelheim zijn weerklank; ze
Cosmographia (vanaf 1544), waarin bevorderen de wetenschap en
Het was het jaar 1488, toen
hij – vereenvoudigd gezegd – de besteden vooral aandacht aan de
Sebastian Münster in Nieder-
kennis van de wereld in zijn tijd ontwikkeling van de jeugd.
Ingelheim geboren werd.
samenvatte en beschreef.
Albert Boehringer, BOEHRINGER INGELHEIM
de toegewijde pionier
De koop van een kleine wijnsteen- » Boehringer Ingelheim
fabriek lokt de Stuttgarter, behoort tot de 20 leidende
spruit van een familie in de farmaciebedrijven ter wereld
farmaceutica, in 1885 naar Nieder-
Ingelheim. Door toeval maakt hij Het farmaceutische familiebedrijf
melkzuur en bouwt vervolgens werd meer dan 130 jaar geleden
Beroemdste zoon een industriële productie op. Tien in Ingelheim opgericht en heeft
van Nieder-Ingelheim: jaar later behoort de onderneming daar inmiddels meer dan 8.500
tot de pioniers van de industriële medewerkers in dienst.
Sebastian Münster.
toepassing van biotechnologische De stad Ingelheim is niet alleen
Zijn portret sierde 30 jaar vestigingsplaats van de
processen. Albert Boehringer geldt
lang het briefje van DM 100. Duitse dochter-
als de voortrekker van bedrijfsmatige
sociale verantwoordelijkheid. In 1902 onderneming,
richt hij een bedrijfsziektekosten- maar ook het
Waarschijnlijk begon hij al als tiener verzekering op. Tot zijn dood mondiale
in Heidelberg aan de Generalstudium in 1939 woont hij in Ingelheim. hoofdkantoor.
der Franziskaner met de studie. Later De toegewijde geest van het
gaf hij les als hoogleraar en was hij familiebedrijf vindt vandaag de dag
Albert Boehringerdschap
h e in h e ss is ch heuvellan
R
elheim
bij Ober-Ing
GROEPSRONDLEIDINGEN –
SAMEN IS HET GEWOON MOOIER
Tegen culturele dementie, saaie geschiedenisles en verveling:
professionele stadsrondleidingen voor allerlei groepjes reizigers
Rondleiding "Burgkirche Ober-Ingelheim en weergang"
BOE KEN
NDLEIDING
GROEPSRO
HET:
ZO WERKT
» Per telefoon of e-mail aan
Toeristeninformatie Ingelheim:
Telefoon: +49 (0) 6132 782-216 en 782-225
touristinformation@ingelheim.de
Bezoekerscentrum in het museum bij de keizerlijke palts
Telefoon: +49 (0) 6132 714701, info-museum@ingelheim.de
» Periode aangeven (het hele jaar door worden geboekt)
» Groepsgrootte aangeven
Wandelgroepen: tot 25 personen, busgroepen: Aantal
» Talen vermelden
dt. = duitstalig
int. = Engels, Frans, Nederlands, LuxemburgsHelemaal opgaan in het verhaal, met gespitste oren,
lachen, zich verwonderen, kletsen over de Rijn, een glas wijn…
Het heeft iets van een schoolreisje, alleen mooier.
NDLEIDIN GEN
GROEPSRO
elheim
sse, Ober-Ing
» De keizerlijke palts van de » De Burgkirche met fortificatie Stiegelga
Karolingen, Ottonen en Staufer
Het Burgkirche areaal kort en
Op naar de ruïnes van een van de krachtig: Met alles wat fans van de
grootste en prachtigste burchten middeleeuwen interesseert, van
van de middeleeuwen: met kennis dakgewelven tot adellijke graftombes,
en fantasie worden taferelen van de rondgang over de verdedigingsmuren
wereldgeschiedenis, van synodes, en wandeling langs de oude
rijksvergaderingen, paaskroningen, stadsmuur.
Burgkirche Ober-Ingelheim
ja zelfs de afzetting van een keizer
» 1,5 uur Duits € 55, int. € 66
levendig. Onze To-do-lijst: Nieder-
Ingelheim Saalgebiet met Aula regia, » Begeleide wandeling van
Heidesheimer Tor, Pfalzkirche en de keizerlijke palts naar de
verdedigingsmuren. Burgkirche
» 1,5 uur Duits € 55, int. € 66 Ideaal voor verenigingen,
vriendengroep of met collega's:
wandeling met gids van zes uur
van hoogtepunt in Nieder-
Weergang
Ingelheim, de keizerlijke palts, naar
het hoogtepunt in Ober-Ingelheim,
» Bustour in Ingelheim am Rhein de Burgkirche. Wijnbergenlucht,
Het principe: u brengt de bus mee. heuvel- en rijnpanorama inbegrepen.
Onze reisgids stapt erbij in en Op de parkeerplaats Karls-Arkaden
begeleidt u twee interessante uren genieten wij van de inhoud van de
De keizerpalts - Heidesheimer Tor lang door de wereldgeschiedenis rugzak.
van Ingelheim. Uitstappen, kennis » 6 uur Duitstalige
» Burgkirche en Ober-Ingelheim opzuigen, fotograferen en verder. wandeling € 110
» 2 uur Duits € 66, int. € 88
Huis van god, schuilplaats,
per busgroep
concertzaal – de Burgkirche Ober-
Ingelheim is niet alleen een van de
mooiste nog bewaard gebleven Duitse
burchtkerken, maar ook vandaag de
dag nog een plaats van inkeer en van
cultuurgenot. Kruisgewelven, glas-
in-lood ramen, grafmonumenten,
torens, poorten, herenhuizen en
Selztaldom
wijngoederen staan op onze agenda.
» 2 uur Duits € 66, int. € 88 Stiegelgässer Tor
23het
Saalkirche in
a ltsgebied
keizerlijke p
STADSRONDLEIDINGEN –
TIJDREIZEN IN 90 MINUTEN
Alleen of in de groep: wie op tijd is, wandelt mee
op een reis door de eeuwen heen en hoort feiten en legendes,
die onze stadsgeschiedenis tot op de dag van vandaag karakteriseren.
N– » Rondleiding door Großwinterheim
B A R E R O N DLEIDINGE
OPEN U MEE
G A S T H E R EN NEMEN Steile straatjes, oude herenhuizen,
DE de zogenaamde Selztaldom, het
lieflijke landschap van het Selztal en
» Iedere rondleiding: € 5 per persoon » Burgkirche en fortificatie spannende weetjes zetten de rustige
Ober-Ingelheim stadswijk in een nieuw licht.
» De keizerlijke palts Kostbare plafondschilderingen, glas- » Trefpunt: Bushalte
van Karel de Grote
in-lood ramen, torens en poorten: Kruising Schwabenheimer Straße,
Eenmaal kriskras door de geen enkel stukje geschiedenis hoek Obentrautstraße
middeleeuwen en terug: met ontgaat u bij de openbare rondleiding » Datum 04.09.2017, 18 uur
Saalgebied, Heidesheimer Tor, Aula door de laatgotische kerk en haar
regia, Saalkirche en museumbezoek middeleeuwse fortificatie. Großwinternheim
(plus € 2 entree)
» Trefpunt: Burgkirche
» Trefpunt: bezoekerscentrum in Ober-Ingelheim
het museum bij de keizerlijke palts, » Zondags om 14 uur:
François-Lachenal-Platz 5 23.04, 14.05, 18.06, 16.07, 20.08,
» Iedere zaterdag 14 uur 17.09 en 22.10.17
van april tot oktoberWanneer u denkt,
dat hebt ik nog nooit gehoord,
dan bent u in goed gezelschap.
DLEID INGEN
MEER RON
Uffhubto
r bij nach
t
» Museum bij de keizerlijke palts GOED OM TE WETEN
Of het nu gaat om gouden munt van
Karel de Grote, Merovingische fibulae » Met de fiets
of Romeinse grafmonumenten: in plaats van te voet
Een bezoek aan ons museum Wandelen gaat u niet snel
biedt vele interessante facetten. De genoeg? Dan boekt u toch een
rondleidingsthema's voor het hele Wijnkilometers dichtbij de Burgkirche begeleide fietstocht! Gewoon
gezin variëren van de steentijd tot fiets meebrengen of E-bike
aan de middeleeuwen. »Wijnkilometers lenen, wij hebben de gids voor
u. Alle informatie op P. 15.
» 1 uur, € 45, Engels/Frans € 60 Gezellige wandeling door de
plus € 2 museumentree p.p. vanaf wijnbergen en boomgaarden
18 jaar boven de daken van de stad met 3
Ingelheimse wijnen (rood, wit, rosé,
als alternatief druivensap). Wij proeven
de producten van Ingelheim en leren
daarbij alles over de plaatselijke
wijnbouw.
» 1,5 uur, 3 km, € 50
plus € 6 wijnproeverij p.p.
museum bij de keizerlijke palts
Oude stadhuis Nieder-Ingelheim
» Drie-kerken-rondleiding aan de François-Lachenal-Platz
Wij ontdekken de oudste kerken
van de stad vanuit historische
» 2000 jaar begrafeniscultuur
perspectieven en komen alles Op vier kerkhoven, waaronder de
te weten over architectonische graven bij de Burgkirche, wordt
Het Neue Mitte
verschillen, tijdperken, aankleding, de begrafeniscultuur door de
betekenis en meer. De stations: St.
Remigius, Saalkirche en Burgkirche.
» Neue Mitte: eeuwen heen begrijpelijk – van
voorchristelijke gebruiken tot
Nostalgie ontmoet modern
begrafenisvormen van de 21ste eeuw.
» Als fietstocht (max. 15 pers.) of
Een rondgang met heel veel "Wow!":
bustoer (max. 25 pers.) in eigen bus » Trefpunt: Kerkhof aan de
Stadsgeschiedenis en verhalen
» Trefpunt: museum bij de Burgkirche Ober-Ingelheim
rondom huizen, pleinen en attracties
keizerlijke palts » 1,5 uur, € 55
van ons Neue Mitte.
» 2,5 uur, € 70
» Trefpunt: Rathausplatz,
Neuer Markt 1
» 1,5 uur, € 55
25rm
Bismarcktu
mettsplatform
u it zi ch
E-BIKE VAKANTIEPAKKETTEN
VOOR U GESTRIKT
Gewoon boeken, aankomen en wegfietsen,
de rest hebben wij voor u geregeld.
» EXTRA TIP: SEGWAY-TOCHT – ROLL ER VANDOOR, WANNEER JE DURFT!
Geen angst, Segway rijden is kinderlijk eenvoudig. Op en proosten we met de tijger. Voorbij het Weingut Schloss
twee wielen glijden wij van Schwabenheim door het Westerhaus snorren wij terug naar het beginpunt.
wijnlandschap, langs de Selz en via Ingelheim omhoog
naar de Bismarcktoren. Daar daar komen wij bij het uitzicht
» Data 2017 (€ 59 p.p.): Zaterdags, 6 mei + 8 juli
16.30 uur vanaf Schwabenheim
» Aanmelding vooraf + individuele groepstochten:
GT-electronics, Thomas Grooteboer,
Tel. +49 (0) 6136 7666909, www.gt-electronics.de
26E1
PAUSCHAL
DATA, PRIJZEN & MEER
QuerRhein-fietstocht
» Data: april – september
Van Ingelheim in de Rheingau Rheinland-Pfalz naar Hessen en
en retour retour u gemakkelijk af. Inbegrepen
» Deelnemers: vanaf 2 personen
is natuurlijk ook een heerlijke » Prijs: € 144 per pers. in
Veel prachtige woorden beginnen
wijnproeverij van Ingelheimer 2-pers.kamer
met een R: Rheinhessen, reizen
en rode wijn bijvoorbeeld, ook
wijnen. 's Avonds nestelt u zichzelf » Optioneel: Openbare
op een wijnboerderij in de kussens. rondleidingen rondom de
Rheingau en Rijnveer evenals
natuurlijk Rüdesheim, rugzak en keizerlijke palts en naar de Burg-
Inbegrepen kirche op bepaalde data. Golfclub
Rebenmeer. Bevalt het u? Dan er
vandoor voor drie afwisselende - 2 overnachtingen met ontbijt Rheinhessen en Mainzer Golfclub
dagen pure wijnbelevenis. Ga met bij de wijnboer geven 10% korting op de greenfee.
de fiets over twee van de mooiste - E-bike gratis te leen
fietsroutes rechts en links van de - Kaart van de "QuerRhein-fiets-
Rijn. Traditierijke wijnplaatsjes, door toer" en informatiemateriaal
wijnstokken omgeven landschappen - Vesperrugzak als geschenk
en drie wijnbouwgebieden wachten (mag aan het ontbijtbuffet
op u: Oestrich-Winkel is een perfect gevuld worden)
startpunt in de Rheingau, en bij - 2 kaartjes voor de Rijnveren
Bingen begint stroomafwaarts (Ingelheim – Oestrich-Winkel/
de Mittelrhein. Het bijzondere: Rüdesheim – Bingen)
Dankzij veertickets en E-bike gaan - 1 glas sekt ter begroeting
de overtochten over de Rijn van - wijnproeverij bij de wijnboer
DATA, PRIJZEN & MEER
E2
PAUSCHAL
» Data: het hele jaar door
Uitstapje Großwinternheim » Deelnemers: vanaf 2 personen
Laatste korte bericht voor het vertrek: Inbegrepen » Prijs: € 150 per pers.
Wij zijn even weg! Smartphone? Het in 2-pers.kamer
- 2 overnachtingen met ontbijt
liefst alleen voor het fotograferen: (okt.-maart € 131 zonder E-bike)
in de Eulenmühle
voor het heerlijke panorama rondom
de voormalige woonplaats van de
- 1 x 3-gangenmenu in de Eulen- » Optioneel: Ezelswandeling
schänke met begeleidende wijnen op de dag van aankomst (ca. 1
adel Großwinternheim. De lieflijke
uit Ingelheim uur) tegen een donatie voor de
sfeer van Landgasthof Eulenmühle,
- E-bike kosteloos voor een dag redding van de ezels. Openbare
dat zich sinds 300 jaar midden in
(in de periode april-september) rondleidingen rondom de
het landschap nestelt. Rondom
- Vesperrugzak als geschenk keizerlijke palts en naar de
een ontspannen niets van velden,
- Wijnproeverij en bezichtiging van een Burgkirche op bepaalde data.
weilanden en wijnhellingen langs
vulinstallatie en/of van een sekt- Golfclub Rheinhessen en
het Selztal, doorkruist door fiets- en
kelder in Großwinternheim Mainzer Golfclub geven 10%
wandelroutes voor mensen, die nog
- Premium wandelroute voor de deur korting op de greenfee.
kunnen genieten. Typisch regionale
- Kaarten en informatiemateriaal
gerechten en wijnen bijvoorbeeld.
- Late check out
De telers over de schouder kijken. Bij
17.00 uur op de
een wijnproeverij de eigen horizon
dag van vertrek
uitbreiden. Lachen. Vertellen.
Luisteren. Premium wandelen op de
Hiwweltour rondom de Westerberg
past perfect in dat beeld.INGELHEIM IN CIJFERS
Wij hebben geteld! Weetjes, die op het eerste gezicht niemand nodig heeft,
maar waarmee men bij een praatje menigeen verbazen kan. Een overzicht.
STADSOPPERVLAK
VANDAAG RODE WIJN KEIZERPALTS VS. INGELHEIM
...
5.442 Aantal stadsbomen
» Aandeel wijnbouwoppervlak
in Duitsland, die in 2014 met
Grondoppervlak van Ingelheim in
49,7
1.204
2015, in vierkante kilometer
Geregistreerde
honden soorten rodewijnranken
35,1 Grootte van de keizerlijke
70
zijn bebouwd, in %
palts in het jaar 800 in vierkante
Aantal hondentoiletten » Aandeel wijnbouwoppervlak kilometer 15,95
07 Aantal zakkendispensers
in het hele stadsgebied
in Ingelheim, die in 2014 met
soorten rodewijnranken
32 Aantal speelplaatsen
zijn bebouwd, in % 51,25 Aantal wijnproducenten
644 Aantal zitbanken
» Aantal soorten
in Ingelheim
• die in 1979 wijnbouw als
hoofd- of nevenactiviteit
68
rodewijndruiven, die in 1979
Aantal nationaliteiten
van de medewerkers bij in Ingelheim werden geteeld 6 bedreven: 218
Boehringer Ingelheim
in de vestiging Ingelheim
» Aantal soorten • die in 2014 wijnbouw als
17
rodewijndruiven, die in 2014 in hoofd- of nevenactiviteit
Aantal nationaliteiten
van de medewerkers in de Ingelheim werden geteeld 12 bedreven: 86
gemeente Ingelheim
» KEIZERPALTS VS. VOETBAL
Afmetingen van het paleis
van Karel de Grote
in het jaar 800, in meters 145 x 110
Afmetingen van het voetbalveld
van de FSV Mainz 05 in de
Opel-Arena, in meters 105 x 68
28 Alle gegevens: Per december 2016: DE RIJN BIJ INGELHEIM
16.447 1.385 » Diepte van de Rijn: 87 cm hoogste niveau (bij Oestrich)
» Vaargeuldiepte: 190 cm (bij Oestrich)
In 2015 in Ingelheim In Ingelheim in 2015
geregistreerde geregistreerde » Rijnwater, dat bij Ingelheim per seconde langs stroomt: 765 m 3
personenauto's motorvoertuigen
Keizerpalts vs.
49,87 km : 1.407 km
2 2
Oppervlakte Oppervlakte
Provinciale overheid Ingelheim Rheinhessen
• Diameter van het halfronde Dat is ongeveer gelijk aan
gebouw van de keizerlijke palts een percentage van Ingelheim ten
opzichte van Rheinhessen van
in het jaar 800, in meters: 89
3,55%
• Diameter van het ronde
FRUITTEELT
gebouw van de provinciale De bedrijfsenergiecentrale van
overheid in 2015, in meters: 64,65 Boehringer Ingelheim produceert
per jaar (per 2015) ca.
» Aantal bedrijven in Ingelheim,
dat in 1987 op commerciële basis 28.051 MWh
503 ==
>
9.028
fruitteelt bedreven Rondom Ingelheim Huis-
houdingen
» Aantal bedrijven in Ingelheim,
dat in 2012 op commerciële basis Lengte beheerde wegennet, Dat komt ongeveer overeen met
fruitteelt bedreven 35 in kilometers 195 het gemiddelde verbruik (3.107
kW) van meer dan negenduizend
Lengte beheerde sloten,
privé huishoudingen per jaar in
Duitsland.
in kilometers 27
113: Lengte wandelroutes in Lengte holle wegen en stapel-
Aantal inwoners in Ingelheim
27.853 : ≈ 1.000
bewegwijzeringen totaal: 395
Kilometers – aantal wandel-
muren, in kilometers 21 huidige tijd
per 30.06.2016
Ten tijde van Karel
ongeveer in 800
Alle gegevens: Per december 2016 29Menschen kennenlernen,
die mit und für den Wein leben.
Gute Zeit!
Verkosten, was die Natur geschenkt hat.
Von Aromen verführen lassen.
Erleben. Lernen. Verstehen. Bereichert alle Sinne!
Weingut J. Bettenheimer Weingut Huster Weingut Hamm
Jens Bettenheimer Tobias Huster Familie Hamm
Stiegelgasse 32, Rosenstraße 13, Bürgermeister-Bauer-Straße 1,
55218 Ingelheim 55218 Ingelheim-Großwinternheim 55218 Ingelheim
Tel. 06132 3041 Tel. 06130-944114 Tel. 06132 3524
Fax 06132 786795 Fax 06130-944116 Fax 06132 3040
info@weingut-bettenheimer.de info@weingut-huster.com info@hamm-weine.de
www.bettenheimer.de www.weingut-huster.de www.hamm-weine.de
Der GAULT MILLAU urteilt: „Was Jens Bettenhei- Als Weinbaubetrieb mit einer langen Tradition Seit 1995 findet man unser Weingut nicht mehr
mer an Ausdruck und Intensität ins Glas zaubert, sind wir unserem Betrieb, aber auch unserer Re- im alten Ortskern, sondern an der malerisch
verdient Anerkennung!“ (3 Trauben). Im EICHEL- gion eng verbunden. Diese Haltung verschließt gelegenen historischen Burgkirche in Ober-
MANN ergänzt: „ die Kollektion präsentiert sich sich aber keineswegs Innovationen im Weinbau: Ingelheim. Heute bewirtschaften wir 18 ha Wein-
auf sehr gutem Niveau“ (3 Sterne). STUART PI- der Erkenntnis, dass das Ökosystem Weinberg berge. 80.000 Rebstöcke sind die Grundlage für
GOTT: „ Jens Bettenheimer stellt einen deutlichen ein sehr ausgeglügeltes, stimmiges Lebensgefü- unsere hochprämierte Weine. Staatsehrenpreise
Antrag auf Aufstieg im nördlichen Rheinhessen.“ ge ist, in das wir nur behutsam eingreifen wollen. 2014, 2015 & 2016, Ausbildungsbetrieb des
Mainstream finden Sie woanders! Mitglied EcoVin. Jahres 2015.
Weinprobe: 2 - 60 Pers. | Sitzpl.: 120, 100 außen Weinprobe: 10 - 50 Pers. / Sitzpl.: 70, 80 außen Weinprobe: 18 - 30 Pers./ Sitzpl.: 30
Geöffnet: Nach Vereinbarung, parallel zum Geöffnet: Mo - Fr 17.00 - 19.00, Sa 09.00 - Geöffnet: täglich 9.00 - 18.00 Uhr, außer
Gutsausschank „Zum Kuhstall“ 17.00 und nach Vereinbarung Sonn- und Feiertags
30Weingüter
Weingut Dautermann Weingut Eppert Weingut Gräff-Schmitt
K. & K. Dautermann Markus Eppert Grabengasse 23,
Unterer Schenkgarten 6, Stiegelgasse 30, 55218 Ingelheim
55218 Ingelheim 55218 Ingelheim Tel. 06132 3660
Tel. 06132 1279 Tel. 06132 40624 Fax 06132 432456
Fax 06132 431191 Fax 06132 799490 weingut-graeff-schmitt@onlinehome.de
info@dautermannwein.de weingut.eppert@freenet.de www.weingut-graeff-schmitt.de
www.dautermannwein.de www.weingut-eppert.de
Im Herzen der Rotweinstadt Ingelheim befindet Wir sind ein 13 ha großes Weingut mit 200-jäh- Das Weingut am Malakoffturm. Weinhöfefest
sich seit über 100 Jahren unser Weinbaubetrieb. riger Familientradition, gelegen in einer der an Pfingsten, Weinprobiertage im April und
Tradition und Qualität sind Merkmale unseres ältesten Straßen Ober-Ingelheims. Der Anteil November. Prämierte Rot- und Weissweine,
Familienbetriebs, der 13,5 ha Weinberge in den an Rotweinen unseres Weingutes liegt bei 50%. Sekte, Brände, Liköre, Gelee, Senf, Nudeln und
besten Lagen Ingelheims bewirtschaftet. Durch Königlichen Glanz brachte Bettina in das Haus Geschenkideen rund um den Wein. Haus der
die selektive Handlese gewinnen wir charakter- als 2004 Ingelheimer Rotweinprinzessin und prämierten Weine (Landwirtschaftskammer).
volle Rotweine und feinfruchtige Weißweine. 2005 Rheinhessische Weinprinzessin wurde.
Träger des deutschens Rotweinpreises. Geöffnet auch nach Vereinbarung.
Weinprobe: 20 Pers./ Sitzpl.: 20 Weinprobe: 50 Pers. /Sitzpl.: Weinprobe: 60 Pers./Sitzpl.: 60
Geöffnet: Mo-Fr 8.00 - 12.00 u. 13.00 - 18.00, Geöffnet: Mo - Fr 9.00 - 12.00 und 14.00 - Geöffnet: Montag bis Samstag nach telefoni-
Sa. 8.00 - 12.00 u. 13.00 - 16.00 Uhr 19.00, Sa 9.00 - 17.00 Uhr scher Absprache
Weingut Weingut Weingut J. Neus
Lunkenheimer-Lager Mett & Weidenbach Weingut seit 1881, Familie Schmitz
Ina Lunkenheimer-Lager Jürgen Mett & Silke Weidenbach Bahnhofstraße 96,
Schwabenheimer Straße 34, Mainzer Straße 31, 55218 Ingelheim 55218 Ingelheim
55218 Ingelheim-Großwinternheim Tel. 06132 2682 Tel. 06132 73003
Tel. 06130 1094, Fax 06130 8623 Fax 06132 3229 Fax 06132 2690
info@lunkenheimer-lager.de info@mett-wein.de info@weingut-neus.de
www.lunkenheimer-lager.de www.mett-wein.de www.weingut-neus.de
Unsere Familie bewirtschaftet ein kleines Wein- Der Begriff „Weinbauer“ trifft es eigentlich gar Tradition trifft junge Unternehmensführung. Das
gut im Stadtteil Großwinternheim, ausschließlich nicht - Rebenflüsterer, Traubenversteher passt 1881 gegründete Weingut J. Neus ist seit jeher be-
nach den Richtlinien des Bundesverbandes für schon eher. Dieses Zitat des Winzers Jürgen Mett kannt für seine erstklassigen Spätburgunder. Seit
ökol. Weinbau „ECO VIN“. Unser Fokus liegt auf verdeutlicht seine Philosophie. Nur mit einer 2013 ist das Weingut in den Händen von Familie
der Erzeugung von hochwertigen Rotweinen. großen Portion Bauchgefühl und Leidenschaft Schmitz, die zusammen mit dem jungen Team
Spritzige, fruchtige Weißweine, frische Weiß- für die Natur kann man Weine mit Intensität und um Betriebsleiter Lewis Schmitt und Kellermeis-
herbste, Sekt und Secco ergänzen das Sortiment. Charakter abseits von Mainstream und Verwech- ter Julien Meissner die Tradition der Rotweinbe-
Neu: Weine der Lage „Ingelheimer Kirchenstück“ selbarkeit erhalten. reitung in dem ehrwürdigen Anwesen fortsetzen.
Weinprobe: 15-24 Pers./ Sitzpl. 24, 24 außen Weinprobe: 2 - 10 Pers./ Sitzpl.: 10 Weinprobe: 5 - 30 Pers./ Sitzpl.: 20 - 25
Geöffnet: nach telefonischer Vereinbarung, Geöffnet: Di - Fr 9.00 - 12.30 und 14.00 - Geöffnet: Mo Ruhetag, Di - Fr 9.00 - 17.00, Mi
mittwochs geschlossen 18.00, Sa 9.00 - 14.00 Uhr 9.00 - 18.00 u. Sa. 10.00 - 13.00 Uhr
31Weingüter
Weingut Menk Weingut Saalwächter Weingut Singer-Fischer
Werner und Sebastian Menk Paul-Christian Saalwächter Klaus & Andrea Singer-Fischer
Außenliegend 143, Bingerstraße 18, Obentrautstraße 39,
55218 Ingelheim 55218 Ingelheim 55218 Ingelheim-Großwinternheim
Tel. 06132 75164 Tel. 06132 2328 Tel. 06130 944000
Fax 06132 1687 Fax 06132 41912 Fax 06130 944002
Weingut-Werner-Menk@t-online.de pcsaalwaechter@aol.com weingut@singer-fischer.de
www.weingut-menk.de www.weingut-saalwächter.de www.singer-fischer.de
Hoch oben auf dem Mainzer Berg finden Sie - ein- Der typische Ingelheimer Spätburgunder reift in Nach dem Ausbau traditioneller Rebsorten wie
gerahmt von Obstplantagen, Wander-, Fahrradwe- unserem tiefen Kellergewölbe im Holzfass. Unsere Riesling und Spätburgunder hat sich unser Wein-
gen und Wohnmobil-Stellplätzen - unser kleines Rotweine bekommen so die Freiheit zum Atmen, gut durch die eigene Sektkellerei vor allem die
aber feines Weingut. Wir laden Sie herzlich ein, die Offenheit sich zu entfalten, das gibt Ihnen Sekterzeugung zum Steckenpferd gemacht. Erle-
unser großes Weinangebot kennenzulernen. Wir Tiefe und Charakter. Für die Weißweine wird ben Sie etwa bei einer Planwagenfahrt durch die
bieten Genuss auf höchstem Niveau: Wein - mit nach schonender Pressung der Most gekühlt, na- Weinberge, einem Picknick in unserer Toplage
Liebe gemacht! 2014 Ehrenpreis der RHH. Win- türlich sedimentiert und im Edelstahltank vergo- Bockstein oder einer Führung durch Kellerei und
zermeister, 2015 u. 2016 Staatsehrenpreis RLP. ren. Unser Bestes für echte Wein-Individualisten! Keller unsere charakterstarken Weine und Sekte.
Weinprobe: 1 - 100 Pers./ Sitzpl.: 30-100 Weinprobe: 1 - 10 Pers./Sitzpl.: 10, 10 außen Weinprobe: ab 4 Pers./Sitzpl.: 10
Geöffnet: täglich von 10.00 - 19.00 Uhr auch Geöffnet: Mo - Fr 8.00 - 18.00, Sa 8.00 Geöffnet: Mo - Fr 13.30 - 18.30, Sa 10.00 -
Samstag und Sonntag -14.00 Uhr und nach Vereinbarung 16.00 Uhr
Weingut Wasem Weingut Arndt F. Werner Weingut Baum
Familie Wasem Arndt F. Werner Sebastian Baum
Edelgasse 15, Mainzer Straße 97, Oberhofstraße 16,
55218 Ingelheim Great Wine Capitals Award - national und international
für Architektur, Parks und Gärten
„In Wasems Kloster Engelthal in Ingelheim vereinen sich moderne Architektur
55218 Ingelheim 55218 Ingelheim
Tel. 06132 2220 Tel. 06132 1090 Tel. 06130 945146
und historische Bausubstanz in perfekter Harmonie. Das denkmalgeschützte En-
semble des ehemaligen Zisterzienserklosters von 1290 mit moderner Vinothek
bietet in Verbindung mit dem ausgefeilten Gastronomiekonzept ein Erlebnis für
alle Sinne. Der sonnige Weingarten, die rheinhessische Weinstube, das Restau-
rant im Barriquekeller sowie der Veranstaltungs- und Seminarbereich bieten
authentische und einzigartige Räume für Feiern, Tagungen oder stimmungsvollen
Fax 06132 2448 Fax 06132 431335 Fax 06130 945145
Weingenuss.“
– „Great Wine Capitals - Jury“
Deutsches Weininstitut
kloster@wasem.de info@weingutwerner.de info@weingut-baum.de
Höhepunkt deutscher Weinkultur
Es handelt sich dabei um besondere Orte, die die Geschichte und Tradition des
Weinbaus, die Leistungen der Weinwirtschaft und das Kulturgut Wein dokumentieren.
In dem Zuge hat das deutsche Weininstitut Wasems Kloster Engelthal als solch einen
Höhepunkt deutscher Weinkultur ausgezeichnet, da es Moderne und alte Architektur
www.wasem.de www.weingutwerner.de www.weingut-baum.de
gekonnt kombiniert hat und somit ein Leuchtturmprojekt Rheinhessens ist.
Unternehmen des Jahres 2015 - Tourismus
Landkreis Mainz-Bingen
Den Geschäftsführern und Inhabern Karin und Holger Wasem und ihrer Fami-
lie ist es gelungen, innerhalb kürzester Zeit durch eine Vielzahl von Wein- und
Veranstaltungsevents zu einer herausragenden Adresse für Gäste, Tagungsgäste
und Touristen weit über die Grenzen von Rheinhessen hinaus zu werden. An die
Qualität von Speisen und Weinangebot unter Beachtung der Regionalität werden
ähnlich hohe Anforderungen gestellt wie an den Service und die Organisation in
Ihrem Haus.
– Landrat Claus Schick
Reisen für Alle – Barrierefreiheit geprüft
§Global Winner Architektur Parks & Gärten:5:5§§ §§Wein der Berlinale 2016:5:5§§
Das Kloster Engelthal wurde für seine Architektur und damit zusammenhängende
Barrierefreiheit zertifiziert.
Seit 2013 werden in Rheinland-Pfalz barrierefreie Betriebe zertifiziert, seit 2014
tragen sie das bundesweit gültige Siegel. „Ich freue mich, dass wir damit in
Rheinland-Pfalz unsere Vorreiterrolle im Bereich des barrierefreien Tourismus
in Deutschland weiter ausbauen konnten“, betonte Wirtschaftsministerin Eveline
Lemke. „Dies ist nur möglich, weil wir in den letzten Jahren die Barrierefreiheit
für unsere Gäste konsequent und intensiv weiter entwickelt haben.“
Ausgezeichnete Vinothek
Rheinhessenwein
Da steckt Geschichte in jedem Stein: Naturnah und nachhaltig, modern und so
voller Tradition. Atmosphäre mit Genuss im historischen Zisterzienserkloster.
Die historische Anlage ist schon für sich eine Reise wert. Der gefühlvoll integ-
rierte, moderne Vinotheken-Neubau wertet das stilvolle Ensemble zusätzlich auf.
– Rheinhessenwein
Gestaltungspreis der Stadt Ingelheim
Gewerbe & Arbeit
Das ehemalige Weingut wurde behutsam für eine neue Nutzung restauriert und
umgebaut. Dabei kontrastiert das Eingangsgebäude als ablesbare Ergänzung in
zeitgemäßer Formensprache und Materialität mit den denkmalgerecht restauri-
erten Bauteilen und stellt ein spannungsvolles Verhältnis von Neu und Alt her.
Vorhandene Bausubstanz wurde beispielhaft als Ressource für eine neue, gestal-
terisch hochwertig umgesetzte Nutzung verstanden.
– Jury der Stadt Ingelheim
Architekturpreis Wein 2013
Die historischen Gebäude des Klosters Engelthal in Ingelheim und die zeitgenössi-
sche Ergänzung gehen eine harmonische Verbindung ein. Der sehr eigenständige neue
Bauteil bekundet Selbständigkeit und Respekt vor der Tradition gleichermaßen.
– Aus der Jurybewertung
Im denkmalgeschützten Kloster Engelhthal haben Wir bieten prämierte Spitzenweine im Einklang Im Weingut Baum trifft Tradition auf neue Dyna-
wir eine Erlebniswelt rund um den Wein geschaf- mit der Natur u. sind Demoweingut des Bun- mik. Als bester Jungwinzer in Theorie und Praxis
fen. Eine moderne Vinothek bietet Ihnen die Mög- desministeriums für Landwirtschft u. Verbrau- wurde Sebastian Baum 2013 ausgezeichnet. Das
lichkeit, unsere Weine kennenzulernen und einzu- cherschutz. Weinproben u. -seminare, über 30 besondere Highlight ist die neue Vinothek, die
kaufen. Ebenfalls hier angesiedelt sind unser Res- Jahre kontrol. Ökolog. Weinanbau. Gault Milau 3 im alten Kuhstall im modern - rustikalen Stil erst
taurant u. verschiedene Räumlichkeiten zum Ta- Trauben, Eichelmann 3 Sterne, 9x Staatsehren- kürzlich fertiggestellt wurde. Kommen Sie vorbei
gen/Feiern. Unsere Philosophie: Das Gute erhal- preis, 12 x in Folge ECOWinner, 2. Platz Best of und lassen Sie sich von ertklassigen Newcomer
ten u. mit dem Zeitgemäßen in Einklang bringen. Riesling 2013. Hoffest 23.-25. Juni 2017. Weinen überraschen.
Weinprobe: 10 - 60 Pers./Sitzpl.: 60,60 außen Weinprobe: 1 - 26 Pers./Sitzpl.: 26, a.A. außen Weinprobe: 2 - 25 Pers./Sitzpl.: 25
Geöffnet: Mo - Fr 7.30 - 18.30, Sa 9.30 -18.00 Geöffnet: Di - Fr 9.00 - 12.30 und 14.00 - Geöffnet: Mo - Fr 16.00 - 19.00 Uhr, Sa 10.00 .
und So 12.00 - 17.00 Uhr 18.00, Sa 9.30 - 14.00 Uhr 17.00 Uhr und nach Vereinbarung
32Sie können auch lesen
