Scoping paper bij het ORB-plan voor het Duitse deel van het stroomgebiedsdistrict Rijn - Stand van zaken per 10 januari 2020 - nlwkn
←
→
Transkription von Seiteninhalten
Wenn Ihr Browser die Seite nicht korrekt rendert, bitte, lesen Sie den Inhalt der Seite unten
Scoping paper
bij het
ORB-plan voor het Duitse deel van
het stroomgebiedsdistrict Rijn
Stand van zaken per 10 januari 2020
Colofon:
Uitgever: Flussgebietsgemeinschaft Rhein (FGG Rhein)
Ministerium für Umwelt, Klima und Energiewirtschaft
Baden-Württemberg
Bayerisches Staatsministerium für Umwelt und
Verbraucherschutz
Hessisches Ministerium für Umwelt, Klimaschutz,
Landwirtschaft und Verbraucherschutz
Niedersächsisches Ministerium für Umwelt, Energie,
Bauen und Klimaschutz
Ministerium für Umwelt, Landwirtschaft, Natur- und
Verbraucherschutz des Landes Nordrhein-Westfalen
Ministerium für Umwelt, Energie, Ernährung und
Forsten des Landes Rheinland-Pfalz
Ministerium für Umwelt und Verbraucherschutz
des Landes Saarland
Thüringer Ministerium für Umwelt, Energie und Naturschutz
Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz
und nukleare Sicherheit
Bewerking: INFRASTRUKTUR & UMWELT
Professor Böhm und Partner
Datum: 10. Januar 2020
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
INHOUD
0 Inleiding ......................................................................................................................... 1
1 Algemene informatie..................................................................................................... 3
1.1 Opstelling van het overstromingsrisicobeheerplan voor de
Flussgebietsgemeinschaft Rhein (FGG Rhein) ........................................................ 3
1.2 Algemene informatie over de strategische milieubeoordeling .................................. 6
2 Verloop van de scoping-procedure in de FGG Rhein................................................ 9
3 Voorgeschreven inhoud van het milieurapport ....................................................... 11
3.1 Korte beschrijving van de doelen en de belangrijkste informatie in het ORB-
plan (§ 40 II blz. 1 nr. 1 UVPG) .............................................................................. 12
3.2 Beschrijving van de relevante milieudoelstellingen in het milieurapport
(§ 40 II zin 1 nr. 2 UVPG) ....................................................................................... 15
3.3 Beschrijving in het milieurapport van de kenmerken van het milieu en de
milieutoestand en van de milieuproblemen in het desbetreffende werkgebied
(§ 40 II blz. 1 nr. 3 en 4 UVPG) .............................................................................. 18
3.4 Toelichting van de prognose in het milieurapport van de milieutoestand bij
niet-uitvoering van het ORB-plan in het desbetreffende werkgebied
(§ 40 II blz. 1 nr. 3 UVPG) ...................................................................................... 19
Prognose van de milieutoestand van de beschermde belangen bij niet-
uitvoering van het plan (§ 40 II blz. 1 nr. 3 UVPG) ......................................... 19
Beoordeling van alternatieven (§ 40 II blz. 1 nr. 8 UVPG) ............................. 21
3.5 Waarschijnlijk aanzienlijke effecten van het ORB-plan
(§ 40 II blz. 1 nr. 5 en 6 UVPG) .............................................................................. 21
Methodiek ter beoordeling van milieueffecten ................................................ 22
Vereenvoudigd onderzoek naar de milieurelevantie van de LAWA-
BLANO-maatregelen ...................................................................................... 25
3.6 Monitoringmaatregelen (§ 40 II blz. 1 nr. 9 in combinatie met § 45 UVPG) ........... 27
3.7 Informatie over problemen bij de gegevensverzameling en -verwerking
(§ 40 II blz. 1 nr. 7 UVPG) ...................................................................................... 28
3.8 Algemeen begrijpelijke, niet-technische samenvatting (§ 40 II blz. 3 UVPG) ......... 28
4 Lijst van termen .......................................................................................................... 29
5 Geraadpleegde bronnen ............................................................................................. 31
6 Bijlagen ........................................................................................................................ 34
Bijlage 1: Deel van de maatregelen voor overstromingsrisicobeheer en
conceptuele maatregelen uit de LAWA-BLANO-maatregelencatalogus
(LAWA 2019)
Bijlage 2: Voorbeeld van een oorzaak-gevolg-tabel
I
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
LIJST VAN TABELLEN
Tabel 1: Lijst van bevoegde autoriteiten overeenkomstig art. 3 ROR ...................... 10
Tabel 2: Voorgeschreven indeling van het milieurapport bij het ORB-plan van de
FGG Rhein ................................................................................................. 12
Tabel 3: Algemene nationale doelen ter voorkoming en beperking van negatieve
overstromingsgevolgen voor alle vier de beschermde belangen
(menselijke gezondheid, milieu, cultureel erfgoed, economische
bedrijvigheid) en concrete doelen (LAWA 2019) ........................................ 13
Tabel 4: Overzicht van milieudoelen voor de beschermde belangen (veranderd
conform LAWA 2013) ................................................................................. 15
Tabel 5: Beschermde belangen en informatiebronnen ............................................ 19
Tabel 6: Beknopte beoordeling van de maatregelen uit de LAWA-BLANO-
maatregelencatalogus met het oog op mogelijk aanzienlijke
milieueffecten ............................................................................................. 26
Tabel 7: Gedetailleerde beoordeling maatregeltype-nr. 316 (FGG Elbe 2015) ....... 39
II
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
LIJST VAN AFBEELDINGEN
Afbeelding 1: Stappen voor de opstelling en actualisering van het ORB-plan met de
geplande hoofdstukken (LAWA 2019) ......................................................... 5
Afbeelding 2: Coördinatie van het ORB-plan voor de FGG Rhein ..................................... 6
Afbeelding 3: Processtappen voor de SMB en integratie in de onderliggende
procedure (LAWA 2019) .............................................................................. 8
Afbeelding 4: Werkgebieden van de FGG Rhein (ontwerp ORB-plan Rijn,
ongepubliceerd) ......................................................................................... 14
Afbeelding 5: Stappen en samenhang effectanalyse en effectprognose (aangepast
t.o.v. FGG Elbe 2015) ................................................................................ 22
III
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
AFKORTINGEN
APSFR Areas with potential significant flood risk (gebieden met een potentieel
significant overstromingsrisico)
BauGB Baugesetzbuch
BBodSchG Gesetz zum Schutz vor schädlichen Bodenveränderungen und zur
Sanierung von Altlasten
BGBl Bundesgesetzblatt
BLANO Bund/Länder-Ausschuss Nord- und Ostsee
BImSchG Bundes-Immissionsschutzgesetz
BMU Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und nukleare Sicherheit
BNatSchG Bundesnaturschutzgesetz
ChemG Chemikaliengesetz
Habitatrichtlijn Vogel- en Habitatrichtlijn
FGG Flussgebietsgemeinschaft
KRW Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23
oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire
maatregelen betreffende het waterbeleid (Europese Kaderrichtlijn Water)
LAWA Bund-/Länder-Arbeitsgemeinschaft Wasser
OGK Overstromingsgevaarkaart
ORK Overstromingsrisicokaart
ORB Overstromingsrisicobeheer
pAG projektbegleitende Arbeitsgruppe HWRM-Plan Rhein
ROG Raumordnungsgesetz
ROR Richtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23
oktober 2007 over beoordeling en beheer van overstromingsrisico's
(Europese Richtlijn Overstromingsrisico's)
SMB Strategische milieubeoordeling
IV
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
SMB-richtlijn Richtlijn 2001/42/EG betreffende de beoordeling van de gevolgen voor
het milieu van bepaalde plannen en programma's
TrinkwV Trinkwasserverordnung
UNESCO Organisatie der Verenigde Naties voor onderwijs, Wetenschap, Cultuur
en Communicatie
UVPG Gesetz über die Umweltverträglichkeitsprüfung (Duitse wet inzake
milieueffectrapportages)
VN Verenigde Naties
WHG Gesetz zur Ordnung des Wasserhaushalts (Duitse wet op de
waterhuishouding)
V
Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
0 Inleiding
In december 2015 zijn voor de Duitse delen van het stroomgebiedsdistrict Rijn voor het eerst
overstromingsrisicobeheerplannen (ORB-plannen) opgesteld. In het kader van de uitvoering
van de Europese Richtlijn Overstromingsrisico's (ROR) worden de ORB-plannen voor de
tweede cyclus (2015–2021) uiterlijk eind december 2021 geactualiseerd.
Om het overstromingsrisicobeheer binnen de Flussgebietsgemeinschaft Rhein (FGG Rhein)
in vergelijking met de in 2015 gevolgde aanpak nog nauwer te coördineren, heeft de Rhein-
Rat1 op 10 mei 2017 besloten voor de tweede cyclus voor het eerst een gezamenlijk
overstromingsrisicobeheerplan (ORB-plan) voor het volledige Duitse Rijnstroomgebied op te
stellen. Dit plan wordt ontwikkeld door herziening en actualisering van de bestaande ORB-
plannen van de deelstaten.
Op grond van § 35 lid 1 nr. 1 in combinatie met bijlage 5 nr. 1.3 UVPG in de versie
gepubliceerd op 24 februari 2010 (BGBl. I blz. 94), laatstelijk gewijzigd door artikel 22 van de
wet van 13 mei 2019 (BGBl. I blz. 706), dient voor de actualisering van ORB-plannen een
strategische milieubeoordeling (SMB) te worden uitgevoerd. Deze heeft tot doel vroegtijdig
inzicht te krijgen in en rekening te kunnen houden met de aanzienlijke milieugevolgen van de
ORB-plannen.
In de scopingprocedure worden het onderzoekskader, de reikwijdte en het detailniveau van
het milieurapport bepaald (§ 39 UVPG). Dit moet worden afgestemd met
Gespecialiseerde autoriteiten en
Andere instanties die een publiek belang dienen en waarvan de milieu- en
gezondheidsgerelateerde taken geraakt worden door het ORB-plan voor het Duitse deel
van het stroomgebiedsdistrict Rijn (§ 15 UVPG).
Deskundigen, betrokken gemeenten, overheden uit aangrenzende landen, milieuorganisaties
die zijn erkend op grond van § 3 van het Umwelt-Rechtsbehelfsgesetz (Duitse wet
beroepsgangen in milieuaangelegenheden) en overige derden kunnen worden geraadpleegd
(§ 15 UVPG). Wanneer deze bij de scoping te betrekken actoren beschikken over informatie
die kan bijdragen aan het milieurapport, verstrekken zij deze aan de instantie die bevoegd is
voor de SMB.
In dit scoping paper wordt de opzet en het onderzoekskader van de SMB voor het ORB-plan
van de Flussgebietsgemeinschaft Rhein voor de periode 2021 t/m 2027 gepresenteerd. Dit
paper dient als grondslag voor de uitvoering van de scoping overeenkomstig § 39 UVPG in de
betrokken deelstaten.
1
De Rhein-Rat is het besluitvormend orgaan van de Flussgebietsgemeinschaft Rhein (FGG Rhein).
1Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Met 'onderzoekskader' wordt hier met name de concretisering van de voor het milieurapport
benodigde informatie bedoeld, waarbij ook het detailniveau van die informatie wordt
afgestemd. Hiertoe worden in dit paper de volgende punten beschreven:
Het ruwe concept van het te beoordelen plan, op basis waarvan een eerste beschrijving
wordt gegeven van de kaderstellende en concreet toetsbare onderdelen van het plan en
de belangrijkste invloedsfactoren,
Afbakening van onderzoeksgebieden,
Data- en informatiegrondslagen, te registreren parameters en methoden voor de
milieubeschrijving,
Overzicht van te onderzoeken milieueffecten,
Beoordelingsmaatstaven, -normen en -criteria,
Methodische informatie over prognose en beoordeling van de milieueffecten,
Informatie over de opzet en volledigheid van het milieurapport.
Omdat het een actualisering van het milieurapport betreft, worden in hoofdzaak de voor het
eerste rapport gehanteerde grondslagen en beoordelingsmethoden geverifieerd en
geactualiseerd.
Voor de opstelling van het milieurapport heeft de Bund-/Länder-Arbeitsgemeinschaft Wasser
(LAWA) in 2013 een instructie uitgegeven, die – voor zover nog actueel – bij de opstelling van
dit scoping paper is geraadpleegd.
2Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
1 Algemene informatie
1.1 Opstelling van het overstromingsrisicobeheerplan voor de
Flussgebietsgemeinschaft Rhein (FGG Rhein)
Overeenkomstig art. 1 ROR wordt met de ORB-plannen een kader gecreëerd voor de
beoordeling en het beheer van overstromingsrisico's. Doel is de beperking van negatieve
gevolgen van overstromingen voor de vier 'beschermde belangen' van het
overstromingsrisicobeheer: menselijke gezondheid, milieu, cultureel erfgoed en economische
bedrijvigheid en aanzienlijke materiële waarden (hierna: economische bedrijvigheid).
Het ORB-plan wordt in de FGG Rhein opgesteld voor de gebieden waarvoor bij de toetsing en
actualisering van overstromingsrisicogebieden een potentieel significant overstromingsrisico
is vastgesteld (zie § 75 lid 1 WHG). Wanneer hierbij federale vaarwegen in het geding zijn,
gebeurt dit in overleg met de bevoegde instantie, de Wasserstraßen- und
Schifffahrtsverwaltung (§ 75 lid 1 blz. 2 WHG in combinatie met § 7 lid 4 blz. 1 WHG).
Doelen van het overstromingsrisicobeheer
In Duitsland zijn voor het overstromingsrisicobeheer de volgende overkoepelende
doelstellingen vastgelegd (LAWA 2019):
Preventie van nieuwe risico’s (ter voorbereiding op een overstroming) in het
overstromingsrisicogebied
Vermindering van bestaande risico‘s (ter voorbereiding van een overstroming) in het
overstromingsrisicogebied
Beperking van negatieve gevolgen tijdens een overstroming
Beperking van negatieve gevolgen na een overstroming.
De overkoepelende doelstelling is het voorkomen en beperken van negatieve gevolgen voor
alle vier de beschermde belangen (menselijke gezondheid, milieu, cultureel erfgoed en
economische bedrijvigheid). Zo bezien zijn er dus vier algemene doelstellingen, waarin ook de
vier EU-aspecten (preventie, bescherming, paraatheid/voorzorg en herstel/regeneratie)
worden meegenomen.
Voor de tweede cyclus worden deze algemene doelstellingen in Duitsland verder uitgesplitst
in meer specifieke en concrete doelen, die beter meetbaar zijn en waarmee de vorderingen in
het bereiken van de algemene doelstellingen beter kunnen worden beschreven. Het
doelstellingensysteem vormt het uitgangspunt voor de systematische bepaling van de
maatregelen die nodig zijn om de algemene doelstellingen te bereiken.
De hier gedefinieerde doelen gelden in gelijke mate in alle risicogebieden van de FGG Rhein.
Een verdere concretisering van de doelen – in de zin van een concrete kwantificering in
hoeveelheden of andere data – is altijd afhankelijk van de lokale of regionale situatie en op het
niveau van de FGG niet zinvol.
3Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Maatregelen van overstromingsrisicobeheer en maatregelenplanning
Bij de ORB-planning in de FGG Rhein wordt uitgegaan van de maatregelencatalogus van het
LAWA en de Bund/Länder-Ausschuss Nord- und Ostsee (BLANO). Elk doel wordt gekoppeld
aan ten minste één maatregeltype uit deze maatregelencatalogus dat aan het bereiken van
het doel kan bijdragen.
De LAWA-BLANO-maatregelencatalogus omvat naast de maatregelen voor
overstromingsrisicobeheer
ter voorkoming van risico's (maatregelen 301–308),
ter bescherming tegen overstromingen (maatregelen 310–321),
ter preventie van overstromingsschade (maatregelen 322–326),
ter herstel en regeneratie na overstromingen (maatregelen 327–328),
ook conceptuele maatregelen (maatregelen 501–511). Zo wordt elk EU-maatregeltype2
ondersteund door verder gespecificeerde maatregeltypen uit de LAWA-BLANO-
maatregelencatalogus.
De conceptuele maatregelen hebben meestal geen betrekking op één specifiek gebied met
een potentieel significant overstromingsrisico, maar bijvoorbeeld op een hele deelstaat of een
overkoepelend deelstroomgebied, waar ze in alle risicogebieden gelden.
Stappen ter opstelling en actualisering van het ORB-plan
De gezamenlijke actualisering van het ORB-plan voor het Duitse deel van het
Rijnstroomgebied op basis van de ORB-plannen uit de eerste cyclus wordt gecoördineerd door
het Secretariaat van de FGG Rhein. Het gezamenlijke ORB-plan wordt ontwikkeld door
herziening en actualisering van de plannen van de deelstaten uit de eerste cyclus.
2
De EU-maatregeltypen bepalen de structuur van de rapportering van de geplande maatregelen aan de EU. De op de
omstandigheden in de Duitse stroomgebieden toegesneden LAWA/BLANO maatregelencatalogus is analoog ingedeeld en
de maatregelen zijn conform de EU-maatregeltypen gestructureerd.
4Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Daarbij zijn de volgende maatregelen uitgevoerd:
1. Ter actualisering van de ORB-plannen zijn de voor het eerst in 2011 vastgelegde
gebieden met een potentieel significant overstromingsrisico op riviertrajecten vóór
eind 2018 opnieuw beoordeeld, waarna de veranderingen zijn gedocumenteerd en aan de
EU zijn gerapporteerd.
2. Vervolgens zijn de overstromingsgevaar- en -risicokaarten uit 2013 uiterlijk eind 2019 op
basis van actuele inzichten geëvalueerd en eventueel aangepast. Voor gebieden die voor
het eerst als risicogebied zijn vastgesteld, zijn nieuwe kaarten opgesteld.
3. Voortbouwend op de eerste twee fasen wordt vervolgens het ORB-plan geëvalueerd
overeenkomstig § 75 WHG. Deze evaluatie omvat de in Afbeelding 1 weergegeven
stappen.
Afbeelding 1: Stappen ter opstelling en actualisering van het ORB-plan (LAWA 2019)
Door de bevoegde instanties in de deelstaten worden de deelstaatspecifieke bijdragen
opgesteld voor de werkgebieden van het ORB-plan Rijn. Het Secretariaat van de FGG Rhein
voegt deze bijdragen samen tot het gezamenlijke ORB-plan Rijn (Afbeelding 2).
5Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Afbeelding 2: Coördinatie van het ORB-plan voor de FGG Rhein
Om de samenvoeging van de bijdragen van de deelstaten op het niveau van de werkgebieden
naar wens te laten verlopen, werd overeengekomen om alle benodigde stappen uit te voeren
volgens de binnen het LAWA afgesproken methoden. Meer in het bijzonder gaat het hierbij om
de methodiek voor de toetsing van de voorlopige beoordeling van het overstromingsrisico
(LAWA 2017), voor de toetsing en actualisering van de OGK en ORK (LAWA 2018) en voor
het meten van de mate waarin doelen worden bereikt (LAWA 2019).
1.2 Algemene informatie over de strategische milieubeoordeling
In § 35 lid 1.1 en bijlage 5 sub 1.3 van het UVPG wordt voor ORB-plannen de uitvoering van
een SMB voorgeschreven: De SMB-verplichting geldt ook voor de actualisering en wijziging
van ORB-plannen. Zelfs geringe wijzigingen van een ORB-plan moeten aan een SMB worden
onderworpen wanneer ze aanzienlijke positieve of negatieve milieueffecten kunnen hebben.
Zo wordt gewaarborgd dat al bij de uitwerking en vóór de goedkeuring van plannen of
programma's rekening kan worden gehouden met mogelijke milieugevolgen van die plannen
of programma's. Zo moet met het oog op een duurzame ontwikkeling een hoog niveau van
milieubescherming worden gewaarborgd.
De SMB is een niet-zelfstandig deel van planningsprocessen en dus altijd gebonden aan een
onderliggende procedure. De onderliggende procedure is in dit geval de opstelling van het
ORB-plan voor het Duitse deel van het Rijnstroomgebied, bestaande uit de werkgebieden
Alpenrhein/Bodensee, Hochrhein, Oberrhein, Neckar, Mosel/Saar, Main, Mittelrhein,
6Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Niederrhein en Deltarhein. Het stroomgebied beslaat acht deelstaten: Baden-Württemberg,
Beieren, Hessen, Niedersachsen, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz, Saarland en
Thüringen.
Een SMB bestaat uit de volgende stappen:
Vastlegging van onderzoekskader (scoping) volgens § 39 UVPG:
Vastlegging van onderzoekskader incl. omvang en detailleringsniveau van het
milieurapport;
Uitwerking van het milieurapport volgens § 40 UVPG:
De grondslag wordt gevormd door het vastgestelde onderzoekskader;
Participatie van overheden en het publiek, evt. grensoverschrijdende participatie volgens
§§ 41, 42, 60 bis 63 UVPG:
Indiening van de ontwerpversie van het ORB-plan en het SMB-milieurapport aan de
betrokken overheden en het verkrijgen van zienswijzen van deze overheden, openbare
terinzagelegging van het ontwerpplan voor publieke inspraak;
Afsluitende beoordeling en inachtneming van de zienswijzen en opmerkingen
overeenkomstig § 43 UVPG:
Toetsing van de beschrijvingen en beoordelingen van het milieurapport, met inachtneming
van de conform §§ 41, 42, 60 t/m 63 UVPG ingediende zienswijzen en opmerkingen;
Bekendmaking van het besluit tot goedkeuring of afwijzing van het ORB-plan
overeenkomstig § 44 UVPG:
Openbare bekendmaking van het besluit tot goedkeuring of afwijzing van het ORB-plan
met een samenvattende verklaring;
Monitoring conform § 45 UVPG:
Monitoring van de aanzienlijke milieueffecten van de uitvoering van het ORB-plan.
In Afbeelding 3 worden de processtappen van de SMB weergegeven, evenals de integratie
daarvan in de procedure voor de opstelling van de ORB-plannen (onderliggende procedure).
7Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Afbeelding 3: Stappen van de SMB procedure en integratie in de onderliggende
procedure (LAWA 2019)
De inhoudelijke bewerking van de SMB en het ORB-plan voor het Duitse deel van het
stroomgebiedsdistrict Rijn vindt deelstaatoverschrijdend plaats. Dat wil zeggen dat het
onderzoekskader en het daarop voortbouwende milieurapport deelstaatoverschrijdend worden
opgesteld en afgestemd. De opstelling van het milieurapport wordt nauw afgestemd met het
Secretariaat van de FGG Rhein en de projectbegeleidende Arbeitsgruppe HWRM-Plan Rhein
(pAG)3.
3
In de pAG zijn de deelstaten Beieren, Baden-Württemberg, Hessen, Rheinland-Pfalz, Saarland, Thüringen, Nordrhein-
Westfalen en Niedersachsen vertegenwoordigd.
8Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
2 Verloop van de scoping-procedure in de FGG Rhein
Bij de scoping wordt uitgegaan van de LAWA-BLANO-doelstellingen- en
maatregelencatalogus en van de ontwerpversie van de geactualiseerde ORB-plannen. Met
deze documenten ligt de inhoud van het ORB-plan voor de FGG Rhein al grotendeels vast.
De opstelling van een gezamenlijk ORB-plan voor de FGG Rhein in de tweede cyclus vraagt
om een deelstaatoverschrijdende aanpak. Formeel zijn echter onverminderd de bevoegde
deelstaatautoriteiten verantwoordelijk voor de opstelling van het ORB-plan inclusief de
uitvoering van de SMB. De scoping wordt centraal gecoördineerd door het Secretariaat van
de FGG Rhein en uitgevoerd door de bevoegde overheden in de deelstaten. Tabel 1 bevat
een overzicht van de bevoegde deelstaatautoriteiten per werkgebied.
Het scoping paper en andere relevante documenten worden door het Secretariaat van de FGG
Rhein aan de deelstaten verstrekt. De bevoegde deelstaatministeries coördineren samen met
de andere bevoegde instanties de activiteiten, zodat de betrokkenheid wordt gewaarborgd van
alle deelstaatautoriteiten waarvan de milieu- en gezondheidsgerelateerde taken door het plan
wordt geraakt. Verder nemen zij gezamenlijk het besluit of en hoe – naast de verplicht bij de
procedure te betrekken instanties – deskundigen, betrokken gemeenten, overheden uit
buurlanden, op grond van § 3 van het Umwelt-Rechtsbehelfsgesetz erkende
milieuorganisaties en overige derden worden geraadpleegd (§ 15 UVPG).
De ministeries van de deelstaten nemen de reacties op de scoping-procedure van de
bevoegde instanties in ontvangst en geven deze samengevoegd door aan de FGG Rhein, die
ze evalueert. De reacties worden meegenomen in het milieurapport bij het ORB-plan van de
FGG Rhein.
9Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Tabel 1: Lijst van bevoegde autoriteiten overeenkomstig art. 3 ROR
Deelstaat Werkgebied Naam bevoegde autoriteit
Alpenrhein/ Bayerisches Staatsministerium für Umwelt und
Bodensee Verbraucherschutz
Bayern
Bayerisches Staatsministerium für Umwelt und
Main
Verbraucherschutz
Ministerium für Umwelt, Klima und Energiewirtschaft Baden-Württemberg
Alpenrhein/
Regierungspräsidium Tübingen
Bodensee
Baden- Hochrhein Regierungspräsidium Freiburg
Württemberg
Oberrhein Regierungspräsidium Karlsruhe
Neckar Regierungspräsidium Stuttgart
Main Regierungspräsidium Stuttgart
Oberrhein Struktur- und Genehmigungsdirektion Süd
Mosel/Saar Struktur- und Genehmigungsdirektion Nord
Rheinland-
Pfalz
Mittelrhein Struktur- und Genehmigungsdirektion Nord
Niederrhein Struktur- und Genehmigungsdirektion Nord
Mittelrhein
Saarland Ministerium für Umwelt und Verbraucherschutz Saarland
Mosel/Saar
Oberrhein Regierungspräsidium Darmstadt
Main Regierungspräsidium Darmstadt
Hessen
Mittelrhein Regierungspräsidium Gießen
Neckar Regierungspräsidium Darmstadt
Thüringen Main Thüringer Landesamt für Umwelt, Bergbau und Naturschutz
Mosel/Saar Bezirksregierung Düsseldorf
Mittelrhein Bezirksregierung Düsseldorf
Nordrhein-
Westfalen
Niederrhein Bezirksregierung Düsseldorf
Deltarhein Bezirksregierung Düsseldorf
Nieder- Niedersächsischer Landesbetrieb für Wasserwirtschaft,
Deltarhein
sachsen Küsten- und Naturschutz
10Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
3 Voorgeschreven inhoud van het milieurapport
De inhoud van het milieurapport vloeit voort uit § 40 UVPG.
Het milieurapport moet een korte beschrijving van de inhoud en doelstellingen van het ORB-
plan bevatten.
Op grond van beschikbare documenten dienen de kenmerken van het milieu te worden
beschreven, evenals de huidige toestand van het milieu en de vermoedelijke ontwikkeling
daarvan als het ORB-plan niet wordt uitgevoerd. Het rapport geeft informatie over de milieu-
kenmerken voor alle beschermde belangen volgens § 40 UVPG en informatie die relevant is
voor de ORB-plannen en voor de uitvoering van de daarin opgenomen maatregelen. Bij de
beschermde belangen mens en menselijke gezondheid, water en cultureel erfgoed kan veelal
worden teruggegrepen op beschrijvingen in de ORB-plannen. Waar deze niet voldoen, dienen
de beschrijvingen te worden aangevuld door middel van nader onderzoek.
In het milieurapport worden voorts de relevante milieudoelstellingen genoemd. Deze doelen
zijn op internationaal en Europees niveau, maar ook op federaal niveau vastgelegd in
rechtsnormen, plannen of programma's. Zij dienen als toetsingscriteria aan de hand waarvan
wordt onderzocht, beschreven en beoordeeld welke aanzienlijke milieueffecten op de in het
UVPG genoemde beschermde belangen te verwachten zijn en welke redelijke alternatieven
er zijn.
Onderwerp van het milieurapport zijn de beschermde belangen overeenkomstig § 2 UVPG:
Mensen, in het bijzonder de menselijke gezondheid,
Dieren, planten en biologische diversiteit,
Grond, bodem, water, lucht, klimaat en landschap,
Cultureel erfgoed en andere materiële goederen, en
De onderlinge wisselwerking tussen deze beschermde belangen.
Wanneer de uitvoering van de ORB-plannen aanzienlijke negatieve milieueffecten heeft,
dienen – in overeenstemming met de actuele planning – maatregelen ter voorkoming,
beperking en compensatie te worden ontwikkeld.
Daarnaast bevat het milieurapport de volgens § 45 UVPG geplande monitoringmaatregelen.
Bij het rapport wordt een algemeen begrijpelijke niet-technische samenvatting gevoegd.
In het navolgende wordt voor elk hoofdstuk van het milieurapport beschreven welke inhoud op
dit moment al gereed is, welke data en informatie nog moeten worden verzameld en met welke
methoden dit moet gebeuren. Daarmee wordt invulling gegeven aan het voorstel voor het
onderzoekskader.
Tabel 2 toont de geplande indeling van het milieurapport bij het ORB-plan van de FGG Rhein.
11Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Tabel 2: Voorgeschreven indeling van het milieurapport bij het ORB-plan van de FGG
Rhein
1 Inleiding
1.1 SMB-plicht en toelichting op het planningsproces
1.2 Korte beschrijving van het ORB-plan
1.3 Onderzoekskader
2 Milieubeschermingsdoelen
3 Huidige milieutoestand en milieuproblemen per werkgebied
3.1 Beschrijving van de natuurlijke omgeving
3.2 Beschermde belang mensen
3.3 Beschermde belang dieren, planten, diversiteit
3.4 Beschermde belang grond, bodem
3.5 Beschermde belang water
3.6 Beschermde belang klimaat, lucht
3.7 Beschermde belang landschap
3.8 Beschermde belang cultureel erfgoed en andere materiële goederen
4. Prognose van de milieutoestand bij niet-uitvoering van het plan en beoordeling van
alternatieven
4.1 Prognose van de milieutoestand van de beschermde belangen bij niet-uitvoering van het plan
4.2 Beoordeling van alternatieven
5. Waarschijnlijk aanzienlijke milieueffecten van het ORB-plan op het milieu
5.1 Wijze van aanpak voor de beoordeling van milieueffecten
5.2 SMB-factsheets voor maatregelen in ORB-plan
5.3 Samenvattende algemene beoordeling van de milieueffecten
6 Geplande monitoringmaatregelen
7 Problemen bij de gegevensverzameling en -verwerking
8 Algemeen begrijpelijke, niet-technische samenvatting
3.1 Korte beschrijving van de doelen en de belangrijkste informatie in het ORB-
plan (§ 40 II blz. 1 nr. 1 UVPG)
Het ORB-plan van de FGG Rhein bevat in elk geval informatie over de voorlopige beoordeling
van het overstromingsrisico en de bepaling van risicogebieden, de herziening en actualisering
van de OGK en ORK, de beschrijving van de doelen van het ORB en de documentatie en
planning van de maatregelen waarmee de doelen van het ORB moeten worden bereikt. Tabel
3 geeft een overzicht van deze doelen.
12Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Tabel 3: Algemene nationale doelen ter voorkoming en beperking van negatieve
overstromingsgevolgen voor alle vier de beschermde belangen (menselijke
gezondheid, milieu, cultureel erfgoed, economische bedrijvigheid) en concrete
doelen (LAWA 2019)
Doel Algemeen doel 1: Voorkoming van nieuwe risico's (voorafgaand aan een overstroming)
nr. in het risicogebied
1.1 Verbetering van preventieve maatregelen in overstromingsgebieden door rekening te houden
met overstromingsrisico's in de ruimtelijke planning
1.2 Reservering van ruimte ter voorkoming van nieuwe risico's en ter behoud van waterberging in
de ruimtelijke planning
1.3 Verhoging van het aandeel aan hoogwater aangepaste (gebruiks-)functies
1.4 Verbeterde preventiemaatregelen bij nieuwe bouwwerken en renovaties (aan hoogwater
aangepaste bouwwijze)
1.5 Verbetering van aan hoogwater aangepaste omgang (opslag, verwerking) met
waterverontreinigende stoffen
Doel Algemeen doel 2: Vermindering van bestaande risico's (voorafgaand aan een
nr. overstroming) in het risicogebied
2.1 Verbetering/uitbreiding van de natuurlijke waterberging
2.2 Verbetering van de waterberging in bebouwde gebieden (omgang met hemelwater)
2.3 Verbetering van de afvoercapaciteit in bedreigde gebieden
2.4 Vermindering/sturing van hoogwaterafvoeren
2.5 Verbetering van de bescherming tegen overstromingen inclusief preventieve maatregelen bij
bestaande bouwwerken
2.6 Vermindering van het schadepotentieel in potentieel bedreigde bebouwde gebieden door
aanpassing en verandering van gebruiksfuncties en door de verbetering van de aangepaste
omgang met waterverontreinigende stoffen
2.7 Invoering van nieuwe beschermingsmaatregelen resp. het creëren of verbeteren van de
voorwaarden ter vermindering van bestaande risico's
Doel Algemeen doel 3: Vermindering van de negatieve gevolgen tijdens een overstroming
nr.
3.1 Levering en verbetering van voorspellingen over stormvloeden, overstromingen,
waterstanden
3.2 Verbetering van een crisismanagement door nood- en operationele planning
3.3 Kennisbevordering bij betrokken bevolking en ondernemingen over overstromingsrisico's en
wat te doen bij een overstroming
Doel Algemeen doel 4: Vermindering van negatieve gevolgen na een overstroming
nr.
4.1 Verbetering van de voorbereiding en ondersteuning bij wederopbouw
4.2 Verbetering van voorbereiding en uitvoering van het herstellen van milieuschade
4.3 Verbetering van voorbereiding en uitvoering van de documentatie van gebeurtenis en schade
4.4 Verbetering van de dekking tegen financiële schade
De geplande maatregelen in het ORB-plan vallen allemaal onder de maatregeltypen van de
LAWA-BLANO-maatregelencatalogus.
De bevoegde overheden betrekken in de werkgebieden (Afbeelding 4) de voor de uitvoering
bevoegde actoren bij de maatregelen en brengen op basis van de LAWA-BLANO-
maatregelencatalogus in kaart welke maatregelen al zijn uitgevoerd, welke vooruitgang in
13Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
vergelijking met de eerste cyclus is geboekt en wat er in de toekomst nog moet gebeuren. De
resultaten worden geaggregeerd en gedocumenteerd. Voor de nog te verrichten maatregelen
worden de verantwoordelijke actoren benoemd en worden uitvoeringsperioden genoemd.
Afbeelding 4: Werkgebieden van de FGG Rhein (ontwerp OBM-plan Rijn, ongepubliceerd)
14Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
3.2 Beschrijving van de relevante milieudoelstellingen in het milieurapport
(§ 40 II zin 1 nr. 2 UVPG)
De geselecteerde milieudoelstellingen voor het ORB-plan van de FGG Rhein zijn inhoudelijk
relevant: er is een directe relatie met de beschermde belangen van de SMB en de
waarschijnlijk aanzienlijke milieueffecten (zie Tabel 4). Verder is de gerichtheid van de doelen
op het nationale niveau en het dienovereenkomstige abstractieniveau van het plan adequaat.
Omdat het een deelstaatoverschrijdend ORB-plan betreft, blijven doelstellingen die alleen voor
bepaalde deelstaten gelden, buiten beschouwing (niveauspecifieke relevantie van de doelen).
Bronnen voor passende doelstellingen zijn de desbetreffende ruimtelijke-ordenings- en andere
specifieke wetgeving en internationale, communautaire en nationale regelgeving, protocollen
of plannen. De milieudoelstellingen worden gehanteerd als toetsingscriteria voor de
beoordeling van de milieugevolgen van de maatregelen in de ORB-plannen.
Tabel 4: Overzicht van milieudoelen voor de beschermde belangen (veranderd conform
LAWA 2013)
Beschermd Milieudoel Toelichting milieudoelen
belang
Mensen, met Bescherming van de Bescherming van de mens tegen schadelijke
name de menselijke gezondheid milieugevolgen die vanwege hun aard, omvang of duur tot
menselijke aanzienlijke negatieve gevolgen of aanzienlijke overlast
gezondheid voor het algemene publiek of de directe omgeving kunnen
leiden, bijv. door luchtverontreiniging, geluidsoverlast
(ROG), gevaarlijke stoffen (bijv. biociden), overstromingen
en bacteriën (ChemG, BImSchG, WHG,
zwemwaterverordeningen overeenkomstig richtlijn
2006/7/EG, TrinkwV).
Behoud van de Voor een duurzaam behoud van de recreatieve waarde van
levenskwaliteit (wonen, natuur en landschap dienen met name natuurlijke
woonomgeving, landschappen en historisch gegroeide
recreatie en cultuurlandschappen en bijbehorende cultuur-, historische
vrijetijdsfuncties) en archeologische monumenten te worden beschermd
tegen vernieling, ongebreidelde stadsuitbreiding en andere
negatieve invloeden, en dienen gebieden die vanwege hun
eigenschappen en ligging geschikt zijn voor
openluchtrecreatie vooral in en in de omgeving van
bebouwde gebieden te worden beschermd en toegankelijk
te worden gemaakt (BNatSchG).
Bij de opstelling van bestemmingsplannen moet rekening
worden gehouden met milieugerelateerde effecten op de
mens en zijn gezondheid, op de bevolking als geheel en op
de overstromingsbescherming (BauGB).
Waarborging van een Waarborging van zo natuurlijk en onschadelijk mogelijke
duurzame bescherming afvoercondities en uitvoering van maatregelen ter
tegen overstromingen voorkoming van negatieve overstromingsgevolgen (WHG,
ROG, BauGB).
Fauna, flora en Bescherming van Bescherming van karakteristieke dier- en plantensoorten
biodiversiteit fauna, flora en hun en de diversiteit daarvan, in het bijzonder van het Europese
habitats netwerk Natura 2000 met beschermde gebieden
overeenkomstig de Vogel- en Habitatrichtlijn (BNatSchG).
15Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Beschermd Milieudoel Toelichting milieudoelen
belang
Aanleg van een Er wordt een netwerk van biotopen (ecologische
ecologische verbindingszone) gecreëerd, dat minimaal 10 procent van
verbindingszone het oppervlak van elke deelstaat moet omvatten.
De oppervlaktewateren moeten inclusief randstroken,
oeverzones en uiterwaarden worden behouden als habitat
en biotoop voor van nature voorkomende dier- en
plantensoorten. Zij moeten zo verder worden ontwikkeld
dat ze op lange termijn hun netwerkfunctie voor een groot
gebied kunnen vervullen (BNatSchG).
Behoud van de Na invoering van de nationale strategie voor de
biodiversiteit biodiversiteit in november 2007 (BMU 2007) en de
Naturschutz-Offensive 2020 (BMU 2015) beschikt
Duitsland over een uitgebreid en ambitieus programma ter
behoud van soorten en habitats. Een van de doelen is
bijvoorbeeld om uiterlijk in 2020 de mate van bedreiging
van het merendeel van de 'Rode Lijst-soorten' met één
niveau te verbeteren (BMU 2007).
Het centrale internationale instrument ter bescherming van
de biodiversiteit is het Biodiversiteitsverdrag van de
Verenigde Naties uit 1992 (UN Convention on Biological
Diversity), met diverse aanvullende protocollen.
Behoud van de Natura Alle veranderingen en verstoringen die een aanzienlijke
2000-gebieden, de impact kunnen hebben op de bestanddelen van een Natura
beschermde biotopen 2000-gebied die essentieel zijn voor de staat van
en beschermde instandhouding of het beschermingsdoel daarvan, zijn
natuurgebieden ontoelaatbaar (BNatSchG, Vogel- en Habitatrichtlijn).
Handelingen die tot vernietiging, beschadiging of
verandering van beschermde natuurgebieden,
beschermde biotopen en natuurmonumenten leiden, zijn
verboden overeenkomstig nadere bepalingen (BNatSchG).
Dit omvat ook de bescherming van zogenaamde geotopen.
Grond Spaarzame omgang Spaarzame omgang met de grond door beperking van het
met grond / nieuw grondgebruik voor bebouwing en verkeer tot de
beslag op grond noodzakelijke mate (BauGB, BBodSchG). Het doel is om
dit grondgebruik in Duitsland uiterlijk in 2020 te verlagen
van 69 ha/dag (vierjaarlijks voortschrijdend gemiddelde in
2014) tot 30 ha/dag, en uiterlijk in 2030 tot minder dan
30 ha/dag (federale regering 2016).
Bodem Bescherming van de Ter vervulling van de verplichting tot voorzorg moet impact
bodemstructuur (erosie, op de bodem worden voorkomen of beperkt, voor zover dat
verdichting) ook proportioneel is met het oog op het gebruiksdoel van
het perceel of terrein (BBodSchG).
Voorzorgsplicht door goede landbouwpraktijken. Tot deze
praktijken behoort dat:
de bodemstructuur wordt behouden of verbeterd,
bodemverdichting zoveel mogelijk wordt
voorkomen,
bodemerosie zoveel mogelijk wordt voorkomen
door een op de locatie afgestemd gebruik
(BBodSchG).
Verlaging van de Preventie van het ontstaan van schadelijke
verontreinigingsvracht bodemveranderingen door schadelijke stoffen
(BBodSchG).
16Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Beschermd Milieudoel Toelichting milieudoelen
belang
Behoud of herstel van Bij beïnvloeding van de bodem moeten negatieve effecten
bodemfuncties op de natuurlijke bodemfuncties (potentiële
biotoopontwikkeling, potentiële opbrengst, filter-, buffer- en
opslagfunctie en functie als compenserend element in de
waterkringloop) en op zijn functie als archief van de natuur-
en cultuurgeschiedenis zoveel mogelijk worden voorkomen
(BBodSchG).
Inachtneming van de gebruiksfunctie van de bodem ten
behoeve van de land- en bosbouw (BBodSchG).
Water Goede ecologische Realisering / behoud van een goede ecologische toestand
toestand van de bij een natuurlijk waterlichaam resp. goed ecologisch
oppervlaktewateren potentieel bij een sterk veranderd waterlichaam (WHG).
Goede chemische Realisering / behoud van een goede chemische toestand
toestand van de (WHG, richtlijnen m.b.t. afvalwater, drinkwater en nitraat).
oppervlaktewateren
Goede chemische Realisering / behoud van een goede chemische toestand
toestand van het en voorkoming van een achteruitgang van de
grondwater grondwatertoestand, omkering tendens (WHG).
Goede kwantitatieve Realisering / behoud van een goede kwantitatieve
toestand van het grondwatertoestand (WHG).
grondwater
Drinkwaterwingebieden Door de aanwijzing van drinkwaterwingebieden worden
wateren en grondwatervoorraden die dienen voor de
watervoorziening, tegen negatieve effecten beschermd
(WHG).
Klimaat, lucht Vermindering uitstoot Vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in
broeikasgassen Duitsland uiterlijk in 2030 met 55% t.o.v. 1990 en uiterlijk
in 2050 met 80-95% t.o.v. 1990 (federale regering 2016).
Behoud / ontwikkeling Lucht en klimaat dienen ook te worden beschermd door
van klimaatrelevante maatregelen op het gebied van natuurbescherming en
gebieden landschapsbeheer; dit geldt met name voor gebieden met
een gunstig luchthygiënisch of klimatologisch effect zoals
gebieden waar frisse of koude lucht ontstaat, of gebieden
met 'luchtuitwisselingsbanen' (BNatSchG). Deze functies
worden in de regel met name vervuld door waterlopen en
bijbehorende uiterwaarden.
Landschap Behoud van de Natuur en landschap dienen vanwege hun eigen waarde
diversiteit, de en hun fundamentele belang voor leven en gezondheid van
karakteristieke de mens, ook uit verantwoordelijkheid voor toekomstige
kenmerken en generaties, in bebouwde en onbebouwde gebieden zo te
schoonheid van de worden beschermd dat de diversiteit, karakteristieke
natuurlijke omgeving kenmerken en schoonheid alsmede de recreatieve waarde
van natuur en landschap op langere termijn gewaarborgd
worden (BNatSchG).
Cultureel Behoud van Historisch gegroeide cultuurlandschappen dienen, ook met
erfgoed beschermenswaardige bijbehorende cultuur-, historische en archeologische
cultuurmonumenten monumenten, te worden beschermd tegen vernieling,
ongebreidelde stadsuitbreiding en andere negatieve
invloeden (BNatSchG). Waarborging van vastlegging,
bescherming en behoud van (de waarde van) bestaand
cultuur- en natuurlijk erfgoed, en het doorgeven daarvan
aan toekomstige generaties (UNESCO 1972).
17Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Beschermd Milieudoel Toelichting milieudoelen
belang
Overige Bescherming van Bescherming van andere, het algemeen belang dienende
materiële goederen van econo- materiële goederen, in het bijzonder door de voorkoming
goederen mische betekenis voor van schadelijke waterafvoeren (WHG).
het algemeen belang
3.3 Beschrijving in het milieurapport van de kenmerken van het milieu en de
milieutoestand en van de milieuproblemen in het desbetreffende werkgebied
(§ 40 II blz. 1 nr. 3 en 4 UVPG)
In het milieurapport moet bovendien de huidige milieutoestand in elk werkgebied worden
beschreven. Naast een beschrijving van de gebruikte gegevensbronnen worden
overeenkomstig § 40 lid 2 zin 1 nr. 3 en 4 UVPG de kenmerken van het milieu en de
milieutoestand beschreven, met vermelding van de milieuproblemen die momenteel relevant
zijn voor het plan.
De momenteel voor het plan relevante milieuproblemen resulteren uit een vergelijking van de
huidige milieutoestand met de toestand die bestaat wanneer alle gestelde milieudoelen
worden bereikt. Hierbij moeten met name problemen worden vermeld die betrekking hebben
op ecologisch kwetsbare gebieden volgens nummer 2.6 van bijlage 6 UVPG:
Natura-2000-gebieden,
Beschermde natuurgebieden, nationale parken en nationale natuurmonumenten,
biosfeerreservaten, beschermde landschappen, natuurmonumenten, beschermde
landschapsbestanddelen, wettelijk beschermde biotopen,
Waterwingebieden, Heilquellenschutzgebiete (wegens geneeskrachtige bronnen
beschermde gebieden), overstromingsgebieden, gebieden met een significant
overstromingsrisico,
Gebieden met overschrijdingen van Europese milieukwaliteitsnormen,
Gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid, net name centrale plaatsen,
In officiële lijsten of kaarten opgenomen monumenten, monumenten-ensembles,
archeologische monumenten of landschappen van archeologisch belang.
Een deel van deze gebieden en objecten wordt in het ORB-plan meegenomen en is
bestanddeel van de ORK. Dit geldt voor de Natura 2000-gebieden, waterwingebieden en
Heilquellenschutzgebiete, overstromingsgebieden en voor de hele deelstaat relevante
cultureel-erfgoedlocaties. Ook gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid worden op ORK'en
weergegeven, in combinatie met aanvullende deelstaatspecifieke informatie en het potentieel
aantal getroffen personen. De beschrijvingen zijn gericht op de kenmerken die van belang zijn
voor de beoordeling van de milieueffecten van het ORB-plan en geven inzicht in de
milieutoestand van het stroomgebied. De maatregelen betreffen voornamelijk uiterwaarden en
oppervlaktewateren, zodat de beschrijving van de milieutoestand met name deze
landschapstypen betreft. Voor belangrijke kenmerken worden overzichtskaarten bijgevoegd
van in het onderzoeksgebied liggende beschermde gebieden (bijv. Natura-2000-gebieden,
drinkwaterwingebieden). Bij navolgende plannings- en goedkeuringsprocessen met in de regel
18Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
kleinschaligere en gedetailleerdere planningen moet daardoor kunnen worden voortgebouwd
op de uiteenzettingen in het milieurapport bij het ORB-plan.
Het is de bedoeling voor de beschrijving van het milieu en de milieutoestand – voor zover
mogelijk – terug te grijpen op een dienovereenkomstige beschrijving in de milieurapporten van
de EG-KRW en de ORB-plannen uit de eerste cyclus. Tijdens de opstelling van het
gezamenlijke ORB-plan is daarnaast geactualiseerde informatie verzameld.
Meer informatie over de beschermde belangen kan aan de volgende bronnen worden ontleend
(Tabel 5):
Tabel 5: Beschermde belangen en informatiebronnen
Beschermd belang Informatiebron
Mensen Aantal potentieel door de overstroming getroffen inwoners in het
desbetreffende werkgebied (ORK)
Gebieden met recreatieve functie, natuurparken etc.
(natuurparken/nationale parken)
Zwemwateren (ORK)
Fauna, flora en Natura-2000-gebieden in het werkgebied (ORK)
biodiversiteit Vogel- en Habitatrichtlijngebieden (ORK)
Status ecologische verbindingszone en netwerkfunctie
Ecologische toestand van water- en uiterwaardensystemen (EG-KRW)
Grond en bodem Gevaar voor erosie van de bodems, verontreinigingsvracht van met name
de uiterwaardenbodems (deelstaat-milieuportalen)
Grondgebruik voor bebouwing en verkeer (deelstaat-milieuportalen)
Bodemfuncties infiltratie en opslag (deelstaat-milieuportalen)
Water Watersysteemkwaliteit en waterkwaliteit (EG-KRW)
Kwantitatieve toestand grondwater (EG-KRW)
Klimaat, lucht Gebieden voor bijzondere klimaatfuncties, restrictiegebieden (deelstaat-
milieuportalen)
Gebieden met hoge klimatologische belasting (deelstaat-milieuportalen)
Luchtkwaliteitsplannen (deelstaatplannen/-programma's)
Landschap Natuurparken
Cultureel erfgoed en Voor de hele deelstaat relevante cultuurgoederen die potentieel door
materiële goederen overstromingen worden bedreigd (ORK/UNESCO Werelderfgoedlocaties)
Relevante materiële goederen (infrastructurele voorzieningen) die
potentieel door overstromingen worden bedreigd (ORK)
3.4 Toelichting in het milieurapport van de prognose van de milieutoestand bij
niet-uitvoering van het ORB-plan in het desbetreffende werkgebied
(§ 40 II blz. 1 nr. 3 UVPG)
Prognose van de milieutoestand van de beschermde belangen bij niet-
uitvoering van het plan (§ 40 II blz. 1 nr. 3 UVPG)
De prognose van de ontwikkeling van de milieutoestand zonder uitvoering van het ORB-plan
vormt de referentietoestand ten opzichte van de verwachte milieutoestand na uitvoering van
het plan. De milieutoestand wordt daarom alleen beschreven voor zover aanzienlijke
19Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
veranderingen te verwachten zijn. Deze kunnen bijvoorbeeld worden voorspeld aan de hand
van actuele ontwikkelingstendensen of een succesvolle uitvoering van bestaande plannen en
programma's. Wisselwerkingen tussen de beschermde belangen worden in de prognose
meegenomen.
De prognose van de milieutoestand wordt in eerste instantie uitgevoerd voor de
geldigheidsduur van het ORB-plan, d.w.z. voor de periode van 2021 t/m 2027. Deels kunnen
ook langere-termijntrends worden geanalyseerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de
klimaatverandering.
Beschermd belang mens, met name de menselijke gezondheid
Ook zonder uitvoering van het ORB-plan kunnen overstromingsrisico's veranderen. De
oorzaak kan gelegen zijn in klimaatverandering, een toenemend grondgebruik voor bebouwing
en verkeer, de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water (EG-KRW) en eventuele veranderingen
in verbouwde landbouwgewassen (bijv. maïsaandeel) en verbouwingsmethoden (bijv.
conserverende bodembewerking). Een aanwezig significant overstromingsrisico dat de
menselijke gezondheid bedreigt, blijft bestaan.
Beschermd belang fauna, flora en biodiversiteit
Door de uitvoering van de maatregelen van de EG-KRW zijn in oppervlaktewateren en
uiterwaarden in beginsel verbeteringen te verwachten voor fauna, flora en biodiversiteit, ook
voor wat betreft de ecologische verbindingszone (passeerbaarheid, oeverstroken etc.). Een
aanwezig significant overstromingsrisico blijft bestaan. Bij overstromingen kan de toevoer van
waterverontreinigende stoffen leiden tot schadelijke gevolgen voor dieren, planten en de
biodiversiteit als geheel.
Beschermde belangen grond en bodem
Het grondgebruik voor bebouwing en verkeer is onverminderd te hoog, met de bijbehorende
negatieve gevolgen. De niet-uitvoering van het ORB-plan kan leiden tot een verhoogd
grondgebruik in gebieden die van belang zijn voor de waterberging (bijvoorbeeld door de niet-
aanwijzing van een overstromingsgebied, zie ook beschermd belang mens). Daarnaast
kunnen algemene veranderingen van verbouwde landbouwgewassen (bijv. het aandeel
maïsteelt) en verbouwingsmethoden (conserverende bodembewerking) in de toekomst leiden
tot veranderingen van de bodemerosie en de infiltratiecapaciteit. Bij overstromingen blijft het
gevaar van contaminatie door de aanvoer van schadelijke stoffen bestaan.
Beschermd belang water
Door de uitvoering van maatregelen van de EG-KRW met het doel een goede ecologische en
chemische toestand resp. potentieel voor grond- en oppervlaktewateren te bereiken, mogen
voor het beschermde belang water over het algemeen verbeteringen worden verwacht. Bij
overstromingen kan tijdelijk sprake zijn van een min of meer onveranderd
verontreinigingsgevaar van grond- en oppervlaktewater.
20Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Beschermd belang klimaat/lucht
De broeikasgassen in de atmosfeer – met waarschijnlijke gevolgen voor de
overstromingsrisico's – zullen in de toekomst verder toenemen. Voor wat betreft de bijzondere
klimaatfuncties blijven toestandsveranderingen beperkt tot lokale bijzonderheden.
Beschermd belang landschap
Aanzienlijke veranderingen blijven beperkt tot lokale omstandigheden.
Beschermd belang cultureel erfgoed en materiële goederen
Aanzienlijke veranderingen blijven beperkt tot lokale omstandigheden. Een aanwezig
significant overstromingsrisico blijft bestaan, zodat bij cultureel erfgoed en overige materiële
goederen schade door overstromingen kan optreden.
Beoordeling van alternatieven (§ 40 II blz. 1 nr. 8 UVPG)
In ORB-plannen wordt gekeken naar alle aspecten van overstromingsrisicobeheer. Uiteindelijk
worden in het plan adequate doelstellingen en verschillende elkaar aanvullende of alternatieve
maatregelen geformuleerd. Welke maatregelen daadwerkelijk worden toegepast, hangt af van
de daaropvolgende planning. In de milieurapporten bij ORB-plannen moet worden beschreven
wat de uitgangspunten zijn voor de beoordeling van de milieugevolgen en voor welke aspecten
worden meegenomen. Deze kaders moeten bij de uiteindelijke keuze van locaties en
maatregelen in aanmerking worden genomen. De lokale milieueffecten kunnen in de regel
alleen worden vastgesteld door te kijken naar gedetailleerde gegevens betreffende het gebied
in kwestie en met voldoende kennis van planningsdocumenten. Voor zover er sprake is van
aanzienlijke negatieve milieueffecten, moeten in de bijbehorende vergunningsprocedures
alternatieven worden beoordeeld.
3.5 Waarschijnlijk aanzienlijke effecten van het ORB-plan
(§ 40 II blz. 1 nr. 5 en 6 UVPG)
In dit hoofdstuk van het milieurapport worden overeenkomstig § 40 lid 2 zin 1 nr. 5 en 6 UVPG
de waarschijnlijk aanzienlijke effecten op de beschermde belangen conform § 3 in combinatie
met § 2 UVPG vastgesteld, beschreven en beoordeeld en worden eventueel geplande
maatregelen ter voorkoming en beperking van nadelige milieueffecten beschreven.
Beschermde belangen zijn overeenkomstig § 2 UVPG mensen, met name de menselijke
gezondheid, fauna, flora en de biodiversiteit, grond, bodem, water, lucht, klimaat, landschap,
cultureel erfgoed en overige materiële goederen, evenals de wisselwerking tussen deze
beschermde belangen. In de ROR daarentegen worden als doelen van het
overstromingsrisicobeheer de beschermde belangen menselijke gezondheid, milieu, cultureel
erfgoed en economische bedrijvigheid genoemd. Overeenkomstig deze doelstelling zijn door
het verbeterde overstromingsrisicobeheer veel positieve effecten op de beschermde belangen
menselijke gezondheid, cultureel erfgoed, economische bedrijvigheid en het milieu in
21Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
algemene zin te verwachten – dus ook op overige materiële goederen zoals bedoeld in § 2
UVPG.
Methodiek ter beoordeling van milieueffecten
De LAWA-BLANO-maatregelencatalogus vormt de grondslag voor alle geplande maatregelen
in de werkgebieden van het ORB-plan van de FGG Rhein. Op basis van de
maatregelencatalogus is zodoende ook een samenvattende beoordeling van de aanzienlijke
milieueffecten mogelijk. De beoordeling van milieueffecten is echter alleen mogelijk in de mate
van concretisering die ook wordt gehanteerd in de maatregelenplanning in het ORB-plan voor
de FGG Rhein. Voor zover voor een definitieve beoordeling van de milieugevolgen concretere
gegevens betreffende het gebied in kwestie of concrete planningsdocumenten nodig zijn, vindt
deze beoordeling plaats in het kader van daaropvolgende vergunnings- /
goedkeuringsprocedures.
De methodiek voor deze samenvattende beoordeling gaat uit van de aanpak van de LAWA-
Arbeitshilfe zur Erstellung von Umweltberichten (2013) en van de beoordelingen die in de
eerste cyclus zijn uitgevoerd voor de milieurapporten bij de ORB-plannen van de deelstaten
en Flussgebietsgemeinschaften. De beoordeling van de aanzienlijke positieve resp. negatieve
milieueffecten van de maatregelen wordt in het kader van de SMB uitgevoerd in twee fasen,
die worden weergegeven in Afbeelding 5.
Afbeelding 5: Stappen en samenhang effectanalyse en effectprognose (aangepast t.o.v. FGG
Elbe 2015)
22Scoping Paper - ORB-Plan FGG Rhein 2021
Effectanalyse van de verschillende LAWA-BLANO-maatregeltypen
Bij de effectanalyse van de verschillende maatregeltypen van het ORB-plan wordt voor elke
maatregel gekeken naar mogelijke effecten (positief en negatief) op (aan beschermde
belangen gerelateerde) milieudoelen. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke effecten van
wisselwerkingen in de hele ecologische structuur. De door installaties en bedrijvigheid
veroorzaakte effecten van de maatregelen op de milieudoelen worden beoordeeld aan de
hand van oorzaak-gevolgschema's. Door bouwactiviteiten veroorzaakte effecten zijn beperkt
in ruimte en tijd en zijn afhankelijk van de aard van de uitvoering, zodat ze op het hier
besproken abstracte niveau niet in aanmerking kunnen worden genomen. De maatregelen
worden beoordeeld op hun algemene effect; de concrete lokale omstandigheden worden bij
de beoordeling buiten beschouwing gelaten.
In het navolgende worden de te analyseren invloedsfactoren op een rijtje gezet en aan de
hand van voorbeelden kort toegelicht:
Grondgebruik: deze invloedsfactor is met name relevant bij maatregelen waarbij de
uitvoering onder meer kan leiden tot een beslag op open ruimte of tot effecten op
beschermenswaardige bodems.
Bodemverharding: Maatregelen die leiden tot bodemverharding en daarmee tot het verlies
van ecologische bodemfuncties, hebben onder andere ook een negatieve invloed op de
habitats voor flora en fauna (beschermd belang fauna, flora en biodiversiteit) en op de
regel- en opslagfunctie van de bodem.
Barrièrewerking: Terwijl veel ORB-maatregelen door de verwijdering van barrières tot een
duidelijke verbetering van de (vis)passeerbaarheid van rivieren en beken leiden, hebben
belangrijke overstromingsbeschermende maatregelen zoals stuwmeren juist een hoge
barrièrewerking.
Visueel effect: De aanleg van technische bouwwerken verandert vaak het
landschapsbeeld (o.a. recreatieve functies) en kan onder meer bij dieren tot
vermijdingsgedrag leiden.
Verandering of beperking van gebruiksfuncties: Wanneer door de uitvoering van
maatregelen voor overstromingsbescherming de gebruiksvorm verandert (van veld in
oeverstroken) of het gebruik wordt beperkt (aanwijzing van overstromingsgebieden),
kunnen zowel positieve als negatieve effecten optreden.
Verandering van het afvoerregime: Positieve effecten, bijvoorbeeld de verbetering van de
voor de waterloop karakteristieke afvoer, kunnen worden gerealiseerd door maatregelen
ter vermindering van kunstmatige schommelingen van de watervoering. Diverse
maatregeltypen kunnen echter ook tot negatieve veranderingen van het afvoerregime
leiden, bijvoorbeeld door extra bodemverharding of rooiing.
Morfologische verandering van oppervlaktewateren inclusief uiterwaarden: Door
maatregelen zoals het verwijderen van beschoeiingen kan de inrichting van een rivier
worden verbeterd, tot en met het terugbrengen in de natuurlijke staat. Dit heeft met name
een positief effect op het beschermde belang fauna, flora en biodiversiteit.
23Sie können auch lesen
